Boekestijn en De Wijk

Merz kiest voor Kiev, EU twijfelt

Montag, 5. Oktober 2026 · 29 min

MP3

Shownotes

Drones maken Oekraïne kwetsbaar | Houthi's vlammen op | Navo worstelt
De Russische drone- en raketaanvallen op Oekraïne nemen toe in intensiteit, terwijl Oekraïne terugslaat met gerichte aanvallen diep in Rusland. Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk analyseren hoe de strijd om energievoorzieningen, raffinaderijen en strategische infrastructuur niet alleen de Oekraïense economie onder druk zet, maar ook de veerkracht van de bevolking op de proef stelt. Tegelijkertijd spreekt de Duitse bondskanselier Merz in Kiev zijn steun nadrukkelijk uit met een extra miljard euro aan militaire hulp en honderden miljoenen voor het herstel van de energievoorziening. Daarmee plaatst Duitsland het voortbestaan van Oekraïne expliciet in het hart van de Europese veiligheidsstrategie.
Verder bespreken Rob en Arend Jan hoe de Navo en EU zoeken naar een geloofwaardige afschrikking tegenover Rusland. Van nieuwe Navo-plannen voor een snelle reactie aan de oostflank tot de groeiende spanningen binnen Europa over defensie-uitgaven, landbouwsubsidies en de rol van de traditionele ‘zuinige’ lidstaten. Ook komt de Amerikaanse strategie aan bod: de druk vanuit Washington, het omstreden Bergen-format en de manier waarop de VS via energiebelangen en technologische afhankelijkheden de geopolitieke concurrentie met Rusland en China vormgeven.
De blik verschuift vervolgens naar het Midden-Oosten, waar Houthi-aanvallen, offensieven in Jemen en de kwetsbare positie van Iran de spanningen rond de Rode Zee en de Straat van Hormuz verder vergroten. Tot slot bespreken Boekestijn en De Wijk de politieke ontwikkelingen van Teheran tot Brazilië, die laten zien hoe fragiel de internationale verhoudingen zijn in een wereld die van crisis naar crisis beweegt.
Over de Podcast
Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk gaan onder leiding van Hugo Reitsma op zoek naar de nieuwe wereldorde. Wat betekenen oorlog, machtspolitiek en economische verschuivingen voor Europa en Nederland? In elke aflevering duiken zij in de geopolitieke actualiteit.
Genomineerd voor de Zilveren Reissmicrofoon 2026, winnaar van de Dutch Podcast Awards 2022 in de categorie Nieuws & Politiek.
Word lid van B&W Plus op boekestijnendewijk.nl (plus.bnr.nl/boekestijn-en-de-wijk)voor de zaterdag-podcast, reclamevrij luisteren, en vele extra's!
BINNENKORT WEER IN DE THEATERS! Kijk voor data en kaarten op bnr.nl/theater (messagent.fdmediagroep.nl/optiext/optiextensio…)
Reageren?
Op X: @ajboekestijn (x.com/ajboekestijn) en @robdewijk (x.com/robdewijk)
Bluesky: @hugoreitsma.bsky.social (bsky.app/profile/hugoreitsma.bsky.social)
Mail: boekestijnendewijk@bnr.nl
Over de makers:
Arend Jan Boekestijn (linkedin.com/in/arendjanboekestijn) is een Nederlands historicus en voormalig politicus. Hij studeerde geschiedenis en politieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Boekestijn is voormalig Tweede Kamerlid (tot 2009). Sinds 1989 is hij verbonden aan de vakgroep geschiedenis van de Universiteit Utrecht en sinds 2016 lid van commissie Vrede en Veiligheid van AIV.
Rob de Wijk (linkedin.com/in/rob-de-wijk-a5722110) studeerde eigentijdse geschiedenis en internationale betrekkingen, promoveerde op kernwapenstrategieën, werd hoogleraar in Leiden en richtte in 2007 het Den Haag Centrum voor Strategische Studies op.
Hugo Reitsma (linkedin.com/in/hugoreitsma) studeerde rechten en politicologie. Hij werkte eerder als politiek verslaggever en vanuit verschillende conflictgebieden. Hij is auteur van het boek ‘Boekestijn en De Wijk voorspellen de toekomst’ (november 2023).
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Transkriptvom Podcast bereitgestellt · Zeitmarken springen hin

Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Boekestein en de

Wijk. Hugo Rijtsma. Maandag 5 oktober. Welkom bij Boekestein en de Wijk op zoek naar de nieuwe wereldorde. Vanochtend zijn grote Russische aanvallen gemeld op industrie- en havenfaciliteiten in Odessa aan de Zwarte Zee. Met flinke brandschade, maar geen slachtoffers tot gevolg. Door aanvallen op energieinfrastructuur is stroomuitval gemeld in zes regio's. Bij een aanval op een grenspost tussen Oekraïne en Moldavië raakte een douanebeamte gewond. Gisteren trof een Russische drone de noordelijke brug over de rivier Denipo in Kiev.

Daarmee was dat de vierde achterhervolgende dag dat de bruggen in de hoofdstad doelwit werden van Russische aanvallen. Ook zondag vielen een dode en zes gewonden door Russische aanvallen op Kharkiv, de tweede stad. Van de Oekraïnse zijde zie ik weer veel drone aanvallen op de stroomvoorziening op de Krim. Dat is echt een campagne die ze voeren. En allerhande logistiek in bezet gebied, twee militaire vliegvelden. Bij één van die aanvallen zouden twee gevechtsvliegtuigen zijn geraakt. Satellietbeeld van de Ilski olieraffinaderij, die werd aangevallen iets meer dan een week geleden, suggereert dat de raffinagetorens, waar dus het daadwerkelijke proces plaatsvindt, nu allemaal buiten bedrijf zijn... Ander recent satellietbeeld en videobeeld dat

ik ook zag laat zien hoe raffinaderijen en olieopslagplaatsen echt worden ingepakt met gigantisch stalen netten tegen drones. Het ziet er heel bijzonder uit. President Zelensky heeft gezegd dat in reactie op de Russische campagne tegen de Oekraïnse energieinfrastructuur de aanvallen op Russische energiedoelen zullen worden geïntensiveerd. Heeft hij overigens ook over aanvallen op bruggen gezegd. Op de grond is opnieuw wat Oekraïnse terreinwinst gemeld bij Liman, dat is die operatie Vivaldi in Donetsk, noordelijker ook wat in Kharkiv. Daarnaast vermeldend waardert het Oekraïnse cijfer, dat is een schatting van het Russische aantal slachtoffers over de afgelopen 24 uur, dat is boven de 2000 uitgekomen. Dat gebeurt een enkele keer.

Maar die schattingen van de Oekraïnse krant zijn altijd wel een stukje hoger... dan als je de westerse inlichtingendiensten vraagt. Maar het laat wel zien ongeveer hoe het gaat voor de Russen

Ik denk dat het allerbelangrijkste is die oorlog met drones en ballistische raketten... die bijvoorbeeld op Kiev terechtkomen. Kijk, dat zou een gamechanger kunnen worden. Ik heb de afgelopen dagen wat... Stukken gezien die collega's ermee hebben toegestuurd en dat begint dus nu onder de experts begint toch enige vrees te ontstaan dat het best mogelijk is dat dat toch een behoorlijk probleem voor Oekraïne kan opleveren. Behalve als ze in staat zijn op heel korte termijn ja eigenlijk verdedigende raketten voor dat soort systemen te ontwikkelen. Daar wordt heel hard aan gewerkt maar je weet niet of het gewoon te laat is. En wat je dus nu ziet is dat die burgerbevolking direct doelwit is. Dat is echt gewoon iets

wat te maken heeft met een verandering in de manier van vechten van de Russen. Dat wordt nu ook door het ministerie van Defensie in Rusland eigenlijk verdedigd. Die manier van oorlogsvoering met het argument dat de Oekriners ook burgerdoelen aanvallen. En burgers aanvallen, nou daarvan heeft Zelensky gezegd, dat is nou precies wat wij niet doen, want wij zijn toch een ander soort mensen. Terwijl hij tegelijkertijd wel heeft aangekondigd, wij gaan door met de aanvallen op de olieindustrie. Interessant is, en dat heeft toch wel grote effecten, dat het aantal elektrische auto's dat wordt verkocht in Rusland behoorlijk in de lift zit.

Dat

was 5%, dat is nu 11,5% geworden van het totale aantal verkopen. Dus dat geeft toch al behoorlijk aan wat hier aan de hand is. Dus we moeten echt overschakelen op elektriciteit. Nou, nog even misschien één ander punt. En dat is dat ik het opmerkelijk en niet opmerkelijk vind. Laatste opinie peil ik over wat de mensen in Kiev vinden van al die verschrikkelijke aanvallen. Ik zag daar twee peilingen van, eentje die ging over augustus en toen was het percentage gestegen van 61 naar 69 procent van de mensen die zeiden van het maakt niet uit, wij houden vol tot het bitter eind. En een nieuwe peiling, september, en dat is denk ik ook gerelateerd aan die verschrikkelijke nieuwe aanvallen die Rusland uitvoert, is dat percentage opgeklopt naar

83 procent. Daar denk je van, wat is hier aan de hand? Maar we weten dat als dit soort operaties door een vijand worden uitgevoerd, dan gaat de bevolking steeds meer achter de leider staan. En die wordt steeds meer geharnast in zijn overtuiging dat dit niet kan. Dat merk je ook. Als ik zelf al in dat soort gebieden ben en je ziet dat de raketten om je oren vliegen bij wijze van spreken, Dan word je gewoon boos en zeg je van dit kan gewoon niet waar zijn.

Hier moet iets aan gebeuren. En dat zien we dus nu ook bij de bevolking. Dus het is normaal dat dit gebeurt. En tegelijkertijd blijft het nog iedere keer weer opmerkelijk dat het gebeurt.

Ja

dat effect heet rally round the flag.

Ja, exact. Maar die bruggen aanvallen jongens. Afgelopen dagen heeft Rusland meerdere bruggen over de Dnieper in Kiev aangevallen. Eerst de zuidelijke brug, herhaaldelijk hè. En zaterdag werd ook de noordelijke brug beschadigd. Meer dan een derde van de ongeveer 3 miljoen inwoners van Kiev, dat is dus 1 miljoen, woont aan de oostkant van de rivier. Terwijl veel werk en bestuurlijke functies aan de westkant zijn. Dus dat het vervelend is, is volstrekt duidelijk

Dit is onderdeel van het gewoon kapot maken van de mogelijkheid om gewoon überhaupt economisch te kunnen functioneren. En om de burgers volop te treffen. Maar goed, ik bedoel, het heeft tot nu toe niet veel effect. Maar de grote vraag is natuurlijk, nou ja, dan refereer ik even aan de stukken die ik binnenkijk van mijn collega's. Je weet natuurlijk niet of je hier heel erg mee door kunt gaan.

Of op een gegeven ogenblik de zaak zo ongelooflijk onbewoonbaar wordt in en rond Kiev, dat

je weg moet gaan. Dat zou natuurlijk gewoon kunnen. De Oekraïners werken natuurlijk heel hard aan snelle interceptiedrones. Die zijn er ook al, maar moeten nog vooral in massaproductie. Er is ook gister of eergister een kleine raket aangekondigd. Heel klein raketje. Dat specifiek voor die drones wordt gefabriceerd en volgens mij inmiddels in de testfase is. Maar op dit punt Rob, we weten hoe serieus het is, maar aangezien ik jou al jaren hoor uitleggen dat allerlei mensen die denken dat iets een gamechanger is, dat het dat toch niet is. Daar verbaast me dat je dat op dit punt die woorden in de mond neemt.

Omdat

bij

een aantal van mijn collega's dat gebeurt. Dus die zeggen van wat gebeurt met de grondoorlog? Nou dat is helder. Je hebt net even Vivaldi hier genoemd. Daar is gewoon eigenlijk feitelijk van een pas stellingen. Daar gebeurt niks. Dat geldt eigenlijk ook voor de deep strikes. Dus de diepte aanvallen van. Oekraïne op Rusland. Dat is gewoon heel erg vervelend.

Maar dat is volgens mij geen game changer. Daarvan heeft Zelensky ook gezegd. Hier winnen we de oorlog niet mee. Maar we moeten er wel voor zorgen. Dat het voor Rusland zo onaangenaam mogelijk moet worden. En dan heb je de drone oorlog. En de oorlog met balistische raketten. De strategische aanvallen op het grondgebied van Oekraïne. En die twee.

Zeker met die... Die jet aangedreven drones in Geran 5 bijvoorbeeld. Wordt dat echt lastig. En dat geldt ook voor de ballistische raketten die niet goed zijn tegen te houden. Dus het is dat... Ja, sommige van mijn collega's zeggen dat zou een game changer kunnen worden. Ik moet het nog zien. Want dat is ook de reden waarom ik net heb gezegd van nou kijk eens even naar die opiniepeilingen. Mensen zitten er echt geharnast in. En eigenlijk wat ze doen is hun middelvinger opsteken naar Poetin.

Arjan, jij had nog wat berichten van de Russische kant. Onder

meer

raffinagecapaciteit. Ja,

weet je, ik probeer dat te volgen. Want ik geloof dus als Oekraïne zegt dat ze 51% zeggen ze vandaag. Dus de helft van de Russische raffinagecapaciteit hebben uitgeschakeld. Dan ben ik gewoon een beetje wantrouwd. En dan ga ik op zoek naar andere data. En die is er nu vandaag. Reuters meldt vandaag dat de Russische oliekomsten in 2036 circa 17% lager liggen. En dat de olieproductie in augustus het laagste niveau in 17 jaar bereikt. Dat zijn wel indrukwekkende cijfers.

Dat betekent niet dat, als Oekraïne zegt dat de helft van de Russische raffinagecapaciteit is uitschakeld, dat dat waar is. Soms kan je dat ook vrij snel weer herstellen. Dus dan moeten we gewoon maar de korreltje zout nemen. Maar dat het pijn doet in Rusland is volstrekt duidelijk.

Gisteren zondag was bondskanselier Mertz in Kiev. Hij kondigde daar een miljard euro extra militaire steun aan. Vooral dus weer gericht op die snelle interceptor drones. En 350 miljoen voor reparaties aan beschadigde energieinfrastructuur. Hij zei daarbij dat Duitsland zich niet laat intimideren door Russische sabotage en dreigementen. Dat is wel zeker iets waar in Duitsland grote zorgen over bestaan.

En de Duitse hoofd van de BMD, de Bundesnachrichtendienst, Martin Jäger, die zat daarover in de Bondsdag in een hoorzitting en die zei dat Rusland ook daadwerkelijk militaire steun voor Oekraïne op Europees grondgebied zou kunnen aanvallen en Duitsland dreigt in een gewelddadig conflict met Rusland terecht te komen. Dus die zorgt daar. En overigens ook in Estland. Estland verplaatst militaire eenheden dichter naar de grens met Rusland, bericht de Financial Times.

Het idee zou zijn om dus direct terug te kunnen slaan als de Russen iets zouden proberen. Overigens daar wordt weer bij gezegd volgens Estland, inlichtingendiensten, wordt zoiets niet direct verwacht. Maar toch ook de NAVO, Grinkovic, de hoogste NAVO-generaal, werkt volgens, dit had ik alweer, van Bloomberg. aan een plan, de Theory of Victory, om dus bij een Russische aanval op de oostflank een snelle overwinning te halen met de combinatie van traditionele troepenmacht en drones en AI. En dat soort werk, dat zou die 12 oktober bij een naververgadering in Polen presenteren. Ja, opmerk dat

het er al niet is. We hebben jarenlang discussies gehad over regionale plannen van de NAVO. Ik heb me altijd verbaasd dat dat er nog niet is. Want we weten al jarenlang dat dit gewoon aan de hand kan zijn. En nu eindelijk eens een keer komt een dergelijke plan daar.

Nou ja

beter later nooit zullen we maar

zeggen. Ik had ook nog genoteerd, sorry Arjan. Dat is Europese Commissie extra geld steekt in drone afweer geschud aan de grens, 130 miljoen. En om de berichten uit Europa af te maken hebben de VS in aller eil 12 B1 bommenwerpers uit Vervoort weggehaald. Ja, dat is toch een raar verhaal? Na nieuwe dreigementen die dus niet van Rusland zijn gezegd, maar van Iraanse kant zouden komen

Dat is toch een raar verhaal? Hoe zouden ze dat willen doen? Wat zouden ze dan willen doen?

Ja

dat lijkt mij ook. Of met sabotageoperaties met infiltranten. Je weet het gewoon niet. Het is wel een raar verhaal. En ik heb begrepen dat ze heel snel weggingen. Ja. Echt heel snel weggingen. Dus er was kennelijk een acute dreiging. Nou, ik hoop dat we daar nog wat meer over horen. Maar eerst even dit

Welkom terug. Even over merts, gisteren zondag. Met het bezoek in Kiev. Zullen we daar even over praten? Hij komt dus 1 miljard extra militaire steun aan. Voor drones en andere wapensystemen. Niet de Taurus overigens. Plus 350 miljoen voor het herstel van de Oekraïnse energie sector voor de winter. Wat natuurlijk heel belangrijk is. Duitsland en Oekraïne gaan samen wapens en onderscheppings drones produceren. Mensen reizen daarom met de minister economische zaken. Katharina Reitsche en zelfs Duitse Defensie en energiebedrijven.

Kijk en Mertz. Moet je je voorstellen jongens. Die zit onder enorme druk in zijn eigen land. Hij is waanzinnig impopulair. Hij is enorme druk van de AFD. En hij gaat dus zondag naar Kiev toe. En zegt gewoon. Wij helpen Oekraïne. Maar dat doen we ook. Om onszelf te helpen. Dus hij kiest er echt voor. Dat de veiligheid van Europa.

Heeft dus ook te maken met. Met de succeskansen van. Oekraïne om te overleven. Ik vind dat toch heel erg indrukwekkend. En Zelensky zei... Ja, het is ook wel heel knap dat... Bijzonder dat MERS nu komt. Want het is niet bepaald veilig in Kiev deze dagen. Nee, dat kan je wel zeggen. Dus ik vind dat toch wel een moment om dat even te onderstrepen. Vind je niet?

Ja. Duidelijk verschil natuurlijk met de Amerikanen. Zelensky heeft wel gezegd dat Washington wil eind oktober een nieuwe gespreksronde met Oekraïne en Rusland opzetten. Nou, het zal wel. Ondertussen berichten de New York Times wat verdere details over waar ze ook mee bezig zijn als ze in Washington naar Rusland kijken.

Ja, daar wordt mij in ieder geval iets duidelijk naar aanleiding van dat stuk. Want ineens waren de discussies over Lukoil weg. Dat is een Russisch oliegigant met raffinaderijen, olievelden, ga zo maar door. Tankstations in Nederland. Tankstations, ja, daar kun je nog redelijk goedkope tanken volgens mij. En dan zie je dus dat Lukoil, daar is er gewoon een heleboel met discussie over geweest. Met financiers uit het Midden-Oosten.

Maar ook met financiers uit de Verenigde Staten. En raters. Ja, je raadt het bijna niet. Die hebben bijna allemaal een link met Witkoff, Kushner en dus Trump. Ongelofelijk. Daarmee is dus niet gezegd dat deze heren daar direct geld uit halen. Maar het is wel weer heel erg opmerkelijk. Dus kennelijk is het dus achter de schermen een enorme discussie gaande geweest om luke-oil te kopen. En dat wordt dan ingezet als een pressiemiddel om Poetin ervan te overtuigen dat hij moet stoppen met de strijd. Ik vraag me werkelijk af hoe dit functioneert en of dit gaat werken

Ik ook. In de New York Times staat een groot artikel. Er werd dus gesproken over een miljardenconstructie rond de internationale activa van Luke Oil. Het is door Poetin zelf ter sprake gebracht. Ja. tijdens een ontmoeting met Witkoff en Kuzner op 5 september. Dus kennelijk is het met Loekhoorn ook allemaal een beetje gammel, om het zo maar even te zeggen

Nee, het is niet gammel. Het is politiek zo relevant dat zowel het Witte Huis als het Kremlin hierover moeten oordelen. Tja. Normaal gesproken doe je dat op een lager niveau. Het Witte Huis en het Kremlin gaan in beginsel niet over dit soort verkopen, maar nu wel.

Ja,

maar

het is wel vrij ongelooflijk dit, hè?

Ik vind het echt bizar wat hier gebeurt.

Even nog wat Europese dingen. Verder over de onderhandelingen over de meerjarenbegroting van de EU. Natuurlijk altijd heel veel strubbelingen over en nu extra pijn te verdelen vanwege investeringen in

defensie. Ja, en dat heeft te maken met het feit dat het niet alleen meegaat om investeringen in defensie, maar ook bijvoorbeeld in de Verder ontwikkeling van Europa op economisch gebied. Bijvoorbeeld de uitvoering van het rapport Draki. Dus Europa moet gewoon echt een enorme draai maken op het technologisch gebied.

Om bij te kunnen blijven. Om die concurrentierace te kunnen volhouden. Met Amerika en met China. Dus er moet een hele hoop gaan veranderen. Maar je ziet dan weer dat 17 leiders zeggen van. Ja nee, alles goed en wel. Maar toch die landbouwsubstituten moeten blijven bestaan. Dus landen als Italië voorop, die roepen dat dit moet gebeuren. Ik zag overigens Frankrijk opmerkelijk genoeg er niet bij staan. Dat viel mij wel op.

Frankrijk zat ook niet in het lijstje van de zuinige types, waar Nederland natuurlijk wel bij zit en Duitsland. Die zeiden van nou het mag al een tandje minder en laten we maar die landbouwsubsidies een beetje afbouwen ten koste van... Of ten voordele van de economische herstructuring van Europa. Ik bedoel, ik ben daar een groot voorstander van om dat te gaan doen. Maar je ziet dus nu dat er echt gewoon twee kampen tegenover elkaar staan. En dan heeft het niet in de eerste plaats te maken met het geld wat je wil gaan stoppen in de herstructuring van de Europese economie. Maar dan heeft het veel meer te maken met de vraag van Hoe zuinig ben je nou eigenlijk.

En in hoeverre wil je nou. Dat budget nog gaan verhogen of niet. En ik heb het gevoel. Dat de leiders die voor die. Voor die landbouwsubsidie zijn. Die moeten blijven. Ook tegelijkertijd zullen zeggen. Nou ja dan moeten anderen dat maar betalen. Dan kom je weer bij de zuinige landen terecht. Die zeggen. We betalen al 40% van het totale budget

Rob ik ben het helemaal met je eens. We moeten ook gewoon echt heel kritisch hier zijn. 15% van de DRAKI aanbeveling is maar uitgevoerd. Er zijn te veel landen die gewoon de landbouwsubsidies willen doortrekken. Want dat is allemaal gewoon zo'n belangrijke lobby in Europa. En als gevolg hiervan zien we dus ook dat de zuinige landen, weet je wel.

Duitsland was er eventjes uit. Zit er nu weer helemaal in omdat Merts in grote politieke problemen zit. Heine zit er helemaal in. En dan wordt dus de discussie, wij moeten onze netto-bijdrage aan de EU zoveel mogelijk verlagen. Dat is de politieke kleur. Terwijl het natuurlijk eigenlijk gaat om dat Europa investeert. En mensen als Heine moeten beseffen dat als inderdaad Nederland een grotere netto-bijdrage levert, dan is dus de impact van de gemeenschappelijke markt op onze economie acht keer groter dan onze netto-bijdrage. Dat hoor je niet van de sceptici. Dat moet je van de daken schreven eigenlijk. Nou, dat doe ik dan maar in deze podcast.

Nou ja, ik vind het ook inderdaad opmerkelijk. Het getuige van zo'n gebrek aan besef in welke wereld we op dit ogenblik zitten en wat er voor nodig is om een echte geopolitieke speler te kunnen worden.

Ja,

daarmee... Dat is denk ik de grootste bedreiging voor de Europese Unie. Gewoon dit gedrag. Absoluut. Laten wij door naar het Midden-Oosten. Mag ik nog iets zeggen over andere Europese leiders? Die zich druk beginnen te maken over... Die onder onsjes van een beperkt aantal landen, inclusief Nederland, met Amerika. Daarvan wordt nu gezegd, ja, dat zijn allemaal landen die willen toch vooral ook bij Amerika in een goed blaadje blijven staan.

Die zijn bezig om toch heel veel te kopen van de Amerikaanse defensieindustrie. En die hebben nog niet helemaal door van wat er nu eigenlijk aan de hand is in Europa. Die beleiden eigenlijk de Europese NAVO met de mond. Maar uiteindelijk blijven ze gewoon... aan Amerika vast te zitten. Dus die landen die daarvan worden beschuldigd... dat zijn Noorwegen, Zweden, Finland, Polen, Duitsland en Nederland. Nou, Nederland is natuurlijk van oudsher een zeer, zeer transatlantisch land. En daar begint nu oppositie van te komen...

dat dus deze landen in het zogenaamde Bergen-format... Bergen is een stad in Noorwegen... bij elkaar komen onder Colby, een plaatsvangend minister van... Defensie van de Verenigde Staten. Dus je ziet nu dat er een scheuring begint te ontstaan. Dat is gewoon niet goed voor de NAVO hoor, wat hier gebeurt.

En dan wordt vergroeilijk van ja nee, het is gewoon een informeel denkgroepje en bla bla. Maar het feit dat dit gebeurt en weten dus langzamerhand hoe de Amerikanen hierin staan en wat die proberen te doen met Europa, verdeel en heerst,

is dit

natuurlijk wel een geweldig voorbeeld weer.

Amerika probeert dus Europa te verdelen, te splijten. En Nederland gaat verdorie wel naar bergen toe. We hadden ook kunnen zeggen van dat lijkt me gewoon niet zo'n goed idee. Wij moeten een Europese NAVO maken.

Nou ja, je moet je niet denk ik laten verleiden tot allerlei onder onsjes met de Verenigde Staten. Op ministersniveau is men er niet naartoe gegaan. Het is op hoog ambtelijk niveau gedaan. Dus je kunt dan nog zeggen van oké. Het is geen politieke discussie geweest, maar het gebeurt nu wel voor de tweede

keer. Het maken van zo'n podcast is erg lastig. Het zal helemaal aan het begin beginnen. Dan lees je bij Reuters van Iran houdt de straat van Hormuz voorlopig dicht. En tegelijkertijd lees je ook er varen steeds meer olie- en LNG-tankers door de straat van Hormuz. Ja, maar dat is niet

de hoedjes. Nee,

maar even de context zien. In september lag de uitvoer uit het Midden-Oosten op sommige dagen zelfs weer boven het niveau van de oorlog. Maar de route bleef uiterst gevaarlijk. Er waren zeven recente aanval op de tankers. Nou, nu naar de hoedjes toe, want dat is ook heel belangrijk. Die gaan zich dus steeds meer ontplooien. Maar nu krijgen we dus van het officiële Jemenitische regering gesteund door Saudi-Arabië, die gaan dus nu vechten met de Houthis. Nou, dat deden ze al hoor. Ze hebben al een hele

grote oorlog verklaard.

Ze

gaan vol en kracht vooruit. Alleen,

er

valt nog niet zo heel veel van te zien op dit ogenblik. Maar dat is dus wel wat ze gezegd hebben. En dat heeft te maken met het feit dat de Houthis een grote belangrijke weg onder controle hebben gekregen. Van Aden, dus de kustplaats, naar Thais. En dat ligt een stuk naar het noorden. Dus je ziet dus echt nu. En dat is denk ik het belang hiervan. Dat die oorlog zich verplaatst. Van de. Van de Sava Nomoes. Naar eigenlijk gewoon.

Het hele gebied van de Rode Zee. Waardoor dus. Het Midden-Oosten. Verder wordt. Verder wegzakt in een grote oorlog

Het grote probleem is. Als Iran hier ook raketten op gaat gooien. Dan hebben we dus een hele grote. Of nog meer regionalisering van de oorlog, hè? Nou ja, het was nu de

laatste taal over aan de hoedjes. Dus

het is echt

ja. Nee, het is gewoon niet handig wat hier gebeurt op dit ogenblik

Overigens, het Jemenitische regeringsleger heeft volgens Al-Jazira vanmiddag gezegd dat ze de controle over Bab al-Mandab terug hebben. Dus toegang tot de Rode Zee. Dat is heel mooi. Voor mij

niet helemaal duidelijk, maar ja. Maar ja, als je gewoon kijkt hoeveel de hoedjes nu... over de Rode Zee, welk gebied de Houthis langs de Rode Zee op dit ogenblik bezetten. Dan moet ik nog zien hoor, wat er gebeurt. Gaan we naar Amerika? Nou, even Iran misschien toch nog even. Oh

ja, ik heb gewoon

te veel haast vandaag. Nou ja, het is niet onbelangrijk, want als je gewoon ziet wat er nu voor berichten komen uit Iran, dan wordt er onder andere door Rezaei gezegd, dat is de hoogste adviseur, de veiligheidsadviseur van Iran, dat het economisch wel echt heel erg slecht gaat op dit ogenblik. Pensioenen kunnen niet meer worden uitbetaald, waardoor de protesten ontstaan.

Er zijn veel mensen die nemen ontslag in het onderwijs, in de zorg, omdat de slages niet meer kunnen worden betaald. Het begint nu echt een groot probleem te worden. Dus er begint nu iets te komen van, nou, het zou best wel eens een keer kunnen zijn dat de mensen het niet meer pikken. Dus wij hebben op een gegeven moment wel voorspeld van... oké, Amerika heeft die oorlog verloren...

maar dat wil niet zeggen dat Iran het overleeft. En ja, daar zijn nu wel tekenen van... dat men buitengewoon zenuwachtig is in de top van Iran... wat er op economisch gebied gebeurt. En dat zou een herhaling kunnen betekenen van... de opstanden die we eind vorig jaar, begin dit jaar hebben gezien. Maar dat hoeft natuurlijk niet... Want het repressieve apparaat is in de afgelopen maanden enorm versterkt. En ik ben heel benieuwd hoe dit gaat verlopen. Maar dit is natuurlijk wel iets waar de Amerikanen op hopen dat dit gaat gebeuren. Ja,

dat zal voor Trump dus eindelijk een lichtpuntje kunnen zijn. Ja, dat gaat niet voor

de midterms gebeuren hè. Nee, dat denk ik ook niet

Er was iets over Musk en Defensie nog. Die zit natuurlijk met

zijn

satellietbedrijf

daar sowieso een beetje in. Je krijgt een hele belangrijke functie bij het Pentagon. Nou nee,

hij gaat niet als associër, maar hij gaat gewoon een commissievoorzitter die zich moet gaan buigen over de vraag hoe de toekomstige oorlog eruit ziet. Wat weet hij daar nou van? Nou niks, maar

wat je nu ziet is

dat oorlogvoeren technologisch steeds ingewikkelder begint te

worden.

En dat technologie, AI en dat soort zaken een cruciale rol beginnen te spelen bij oorlogvoering. Dus het is op zich niet gek dat je iemand uit de techsector eruit haalt. Alleen je hebt natuurlijk wel de neiging om als je zulke mensen erbij haalt. En er zitten meer mensen met die achtergrond in die commissie heb ik begrepen. dan staat er natuurlijk wel een situatie waarin eigenlijk de technologie het gaat overheersen. En dan krijg je een soort idee dat als je die technologie maar toepast en veel AI toepast, dat je de oorlog wel wint. En dat is natuurlijk gewoon niet zo. Dat is een veelgemaakte fout. Een lichtpuntje is dat de Mitre Corporation, dat is een redelijk onafhankelijke denktank, bipartisan dus voor beide partijen, dat die toch eigenlijk een

beetje de controle houdt over het proces. Dus op zich is dat wel goed. Maar tegelijkertijd weet je... Ja, ik vraag me altijd weer af wat hieruit gaat komen uit dit soort

zaken

Zeker als je de ventieindustrie er heel erg bij betrekt

En nog iets anders. Pendegal wordt steeds meer afhankelijk van muskse bedrijven.

Ja, zeker. Want de belangenverschengeling van de bovenste plank, dat klopt inderdaad. Ja.

Zakken wij tot slot nog even wat verder af naar beneden. Dan hebben de Amerikanen weer een bootje in de Caribe gebombardeerd. Heel stoer. En zondag was de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Brazilië. Waar de meeste stemmen werden gehaald door Flavio Bolsonaro. En ik begreep dat de meeste andere stemmen, dus die dan niet op de linkse lula, zijn uitgebracht.

Die gingen naar andere meerrechtse en ultrarechtse partijtjes. Wat dus maakt dat Bolsonaro, de zoon van Bolsonaro, de beste papieren heeft om eind deze maand de tweede ronde te winnen. Waarmee Trump toch weer een vakje in zijn half rond in kan kleuren

Ja, een groot vakje trouwens. En ook een regering die het probleem van Brazilie niet gaat oplossen. Lula is ook niet geweldig hoor, maar Bolsonaro is het zeker niet. Nee, dat is wel het

handelsmerk van dit soort luiden. Maar in ieder geval weet je, de conclusie is dat we weer van crisis naar crisis ons voorsleven. Ook op politiek niveau. En dat je echt gewoon niet in staat bent om de eenheid in die westerse wereld te krijgen. Als ik gemakshalve Brazilië even bij de westerse

wereld

reken.

En met die woorden laten we de luisteraar weer achter in Walhoop. Tot morgen. Tot morgen.

0:00 / 0:00