
Kapitelklicken springt direkt hin
Shownotes
Russische aanvallen | Gaza-conflict | Litouwen & Finland
Rusland brengt de oorlog steeds dichter bij Navo-gebied. Drone- en zeedrone-aanvallen treffen schepen in de exclusieve economische zone van Bulgarije en mogelijk ook bij Roemenië. Tegelijkertijd krijgt Oekraïne zware Russische raketaanvallen te verduren. Rob de Wijk en Arend Jan Boekestijn zien hoe de oplopende spanningen het veiligheidsdilemma in Europa versterken en het risico op incidenten op Navo-grondgebied vergroten.
Ook de Baltische staten voelen de druk. Gemaskerde mannen steken vanuit Belarus de grens met Letland over en Litouwen denkt na over de stationering van kernwapens. Het land wil bovendien een permanente Amerikaanse militaire basis. Volgens De Wijk ontstaat zo een wapenwedloop tussen Rusland en Europese Navo-landen. In Brussel wordt ondertussen gesproken over een antwoord op Russische hybride operaties en werkt de EU aan nieuwe sancties tegen het Russische militair-industriële complex.
Drie jaar na de Hamas-aanval van 7 oktober zit ook het Midden-Oosten vast. Gaza is grotendeels verwoest, Hamas bestaat nog altijd en de internationale stabilisatiemacht is niet operationeel. Volgens De Wijk heeft de oorlog een kettingreactie veroorzaakt die inmiddels Iran, de Houthi's en andere landen in de regio raakt. Tegelijkertijd neemt de steun voor Israël in de Verenigde Staten en Europa af.
In de Verenigde Staten lopen ondertussen de financiële en geopolitieke spanningen op. De langlopende rente stijgt en Donald Trump zorgt opnieuw voor ophef met uitspraken over Iran. Ook een mogelijke deal rond de buitenlandse bezittingen van het Russische Lukoil speelt een rol in de relatie tussen Trump, Poetin en de oorlog in Oekraïne.
[Samenvatting geschreven door AI en gecontroleerd door mens]
Over de Podcast
Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk gaan onder leiding van Hugo Reitsma op zoek naar de nieuwe wereldorde. Wat betekenen oorlog, machtspolitiek en economische verschuivingen voor Europa en Nederland? In elke aflevering duiken zij in de geopolitieke actualiteit.
Genomineerd voor de Zilveren Reissmicrofoon 2026, winnaar van de Dutch Podcast Awards 2022 in de categorie Nieuws & Politiek.
Word lid van B&W Plus op boekestijnendewijk.nl (plus.bnr.nl/boekestijn-en-de-wijk)voor de zaterdag-podcast, reclamevrij luisteren, en vele extra's!
BINNENKORT WEER IN DE THEATERS! Kijk voor data en kaarten op bnr.nl/theater (messagent.fdmediagroep.nl/optiext/optiextensio…)
Reageren?
Op X: @ajboekestijn (x.com/ajboekestijn) en @robdewijk (x.com/robdewijk)
Bluesky: @hugoreitsma.bsky.social (bsky.app/profile/hugoreitsma.bsky.social)
Mail: boekestijnendewijk@bnr.nl
Over de makers:
Arend Jan Boekestijn (linkedin.com/in/arendjanboekestijn) is een Nederlands historicus en voormalig politicus. Hij studeerde geschiedenis en politieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Boekestijn is voormalig Tweede Kamerlid (tot 2009). Sinds 1989 is hij verbonden aan de vakgroep geschiedenis van de Universiteit Utrecht en sinds 2016 lid van commissie Vrede en Veiligheid van AIV.
Rob de Wijk (linkedin.com/in/rob-de-wijk-a5722110) studeerde eigentijdse geschiedenis en internationale betrekkingen, promoveerde op kernwapenstrategieën, werd hoogleraar in Leiden en richtte in 2007 het Den Haag Centrum voor Strategische Studies op.
Hugo Reitsma (linkedin.com/in/hugoreitsma) studeerde rechten en politicologie. Hij werkte eerder als politiek verslaggever en vanuit verschillende conflictgebieden. Hij is auteur van het boek ‘Boekestijn en De Wijk voorspellen de toekomst’ (november 2023).
See omnystudio.com/listener for privacy information.
Transkriptvom Podcast bereitgestellt · Zeitmarken springen hin
Blijf scherp. BNR
Nieuwsradio. Boekestein in de Wijk. Hugo Rijtsma. Woensdag 7 oktober. Welkom bij Boekestein in de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. In de Oekraïnse stad Riluki, ten oosten van Kiev, zijn vandaag door een Russische ballistische raket op een appartementengebouw negen doden gevallen, onder wie drie kinderen en vijftig gewonden.
In totaal waren... begin van de middag al 19 doden gemeld als gevolg van Russische aanvallen naast woonhuizen vooral ook op de energieinfrastructuur de Russen zetten daarbij naast drones ook 70 ik meen 70 ballistische raketten in Zelensky die noemde dat een demonstratief pijnlijke aanval een verjaardagskadootje voor Poetin die wordt 74 hij had al gewaarschuwd voor een massale aanval Volgens de Wall Street Journal, interessant detail, zijn twee ballistische raketten gericht op overheidsgebouwen in Kiev. De rivier de Dnipro ingestuurd door de eenheid elektronische oorlogsvoering met de naam Lima.
Als handtekening van die eenheid zagen inwoners van Kiev dat ze volgens de navigatie van hun telefoon in Lima waren, in Peru. Dus dat is ook verwarrend voor raketten. In de nacht
van maandag op
dinsdag zeiden de Russen 900 Oekraïnse drones te hebben neergehaald boven verschillende regio's en bezet gebied. In Moskou werd een groot oliepompstation geraakt. Gisteravond raakte Oekraïnse zeedrones een olietanker op de Zwarte Zee voor de kust van Sochi met een enorme brand tot gevolg. Een waarschijnlijk Russische drones en zeedrones raakten twee vrachtschepen op de Zwarte Zee in de Bulgaarse exclusieve economische zone. Eén schip is gezonken en de bemanning wordt vermist. Van het fonds heb ik niet echt iets concreets
Nou ja, ik vind wat er gebeurt voor de kust van Bulgarije, en er is ook een aanwijzing dat er iets gebeurd is voor de kust van Roemenië, Ik vind dat wel heel zorgwekkend hoor. Want dit betekent dus dat er aanvallen plaatsvinden in de exclusieve economische zon. Dus niet in de territoriale water. Als dat zou zijn gebeurd, dan zou het bij wijze van spreken een artikel 5 situatie zijn.
Als de Russen hierachter zitten, dan gaan we er maar even gemaakt halver van uit. Ja, weet je, we hebben het eerder geconstateerd. Maar die oorlog wordt wel steeds dichter bij het NAVO-verdragsgebied geplaatst. En dat is denk ik slecht nieuws. En aan het front. Ja dat gebeurt er niet zoveel. Maar tegelijkertijd gebeurt er een hele hoop. Want als je gewoon kijkt. Wat voor innovaties er op dit ogenblik worden gepleegd.
Door de Russen. Ja dan geeft dat ook te denken. Oleksandrivka. Daar hebben we het ook heel vaak over gehad. Dat is een belangrijke plek. Als je die gaat veroveren. Dat biedt de mogelijkheid om door te stoten. Naar de gefortificeerde steden. In de Donbass. Ja, daar zie je dus dat er gebruik wordt gemaakt van in de gebieden die door Rusland zijn veroverd en gefronterd zijn van Oekraïnse fortificaties. Ze bouwen nieuwe fortificaties onder andere op de grond. Ze zijn aan het nadenken, de Russen, kennelijk, dat kan je namelijk aflezen aan de eenheden die worden gepositioneerd over geveganiseerde oorlogsvoering. Dus dat betekent dat er een periode gaat aanbreken waarin die infiltraties niet verder kunnen doorgaan. En dat heeft te maken
met het feit... dat straks de bladeren van de bomen gaan. Nou, wat gaan we dan doen? Dan heb je nog maar één mogelijkheid over. En dat is met behulp van... gemechaniseerde eenheden op te rukken. Vooral als het straks ook nog een keer... nogal mistig gaat worden. En die neiging bestaat daar ook. Vervolgens zien we dat Rusland... de slag erboven begint te komen... van het verlies van Starlink. Ze hebben een eigen systeem, RASVET... Dat begint nu op stoom te komen.
Waardoor dus ook de nauwkeurigheid van hun wapensystemen kan veranderen. Van hun drones bijvoorbeeld en lange afstandswapens met name. Wat we ook nog eens een keer zien is dat er nieuwe drone innovaties zijn in Rusland. En dat vond ik wel een heel opmerkelijk bericht. die Gerand 4 drone die wordt dus ook nauwkeuriger onder andere door gebruik te maken van Amerikaanse componenten dat is toch echt wel heel erg bijzonder en er komt ook een nieuwe straalmotor in die droods niet meer Chinees maar Russisch dus ze zijn lekker bezig daar En tegelijkertijd zie je dat de spoorwegen, en dat loopt al een tijdje, daar hebben we het ook al vaak over gehad, steeds harder worden getroffen. Inmiddels zijn er dus 500 locomotieven gesloopt
Al sinds het begin van de oorlog, maar het gaat eigenlijk steeds harder. En de Oekraïneren beginnen nu toch echt wel problemen te krijgen om die boel aan te houden. Dus... Ik vind het moeilijk om te beoordelen... maar als je gewoon alles bij elkaar optelt... dan zie je toch denk ik een aantal bewegingen. Op het slagveld begint het... niet echt in het voordeel van Rusland te verschuiven... maar ze doen het wel steeds beter. Met betrekking tot die grote droneaanvallen...
die strategische aanvallen op Oekraïne vanuit Rusland. Nou ja, daar is toch nog steeds heel moeilijk een antwoord op te geven. En vervolgens, en dat is punt drie... Wordt die oorlog steeds meer naar het naam van het verdragsgebied gebracht. En dat is wel problematisch hoor
Rob, ik heb daar een vraag over aan je. Ik las dus bij Reuters dat Moskou beweert dat het vooral de Oekraïnse defensieindustrie heeft aangevallen. Waaronder faciliteiten van Firepoint, producent van lange afstandsdrones en ook die beroemde Flamingo kruisraketten. Kijk, of dat waar is weet ik niet. Ik denk dat dat wel waar is. Ja, dat moet wel waar zijn.
Maar dat is heel ernstig.
Ja, maar dat weet je natuurlijk. Kijk, je weet dat die oorlogsindustrie continu wordt aangepakt. Dus daar houdt men ook rekening mee. Die oorlogsindustrie is ook zo georganiseerd dat je hem nooit in één klap kunt vernietigen. En ze zitten natuurlijk ook bijvoorbeeld in ondergrondse faciliteiten om daar de raketten en de drones met elkaar te knutselen. Dus ja, nee, dat vind ik hele plausibele berichten. Dat gebeurt ook, dat weten we ook, dat die oorlogsindustrie continu wordt aangepakt. Het is eigenlijk gewoon nog een wonder dat dat allemaal zo goed functioneert. Maar het is ook een van de redenen waarom er een hele grote samenwerking op gang is gekomen met bedrijven in de rest van Europa. Waar bijvoorbeeld ook
Firepoint mee samenwerkt en waarom er geïmporteerd wordt vanuit landen inclusief Nederland
Als we dan kijken naar de aanvallen dus in onze richting, om het maar zo te zeggen, in dus de exclusieve economische zone van Bulgarije. Inderdaad, ik zag ook iets over Roemenië. Ik heb daar denk ik overheen gelezen, maar Daar zou ook nog wel eens een schip kunnen zijn geraakt. En daarnaast waren gemaskerde mannen vanuit Belarus de grens met Letland overgestoken.
Die hebben daar iets en iets elektrisch gesaboteerd en bewakingscamera's gejat. De Letse minister van Binnenlandse Zaken heeft dat bekendgemaakt. De indringers waren weer terug naar Belarus voordat de Letse grenswacht arriveerde. Een paar uur eerder zouden gewapende mannen vanaf de Belarusische kant van de grens... wetse militairen hebben bedreigd. Volgens mij waren dat begeleiden, die gewapende mannen, migranten... die daar in de zomer ook al eens de grens over zijn geduwd...
zoals dat eerder ook gebeurde bij de Belarusisch-Poolse grens. Ja, dat zijn
gewoon provocaties, jongens. Nee. Dat moet je wel echt serieus nemen. Ik neem aan dat het waar is. Want het past gewoon helemaal in het beeld. Van toenemende provocaties. Als je het allemaal bij elkaar optelt. Dan word je niet vrolijk hiervan. Je ziet dus ook dat ze behoorlijk zenuwachtig beginnen te worden.
In die landen. Met name Litouwen. Heb jij het toch ook gezien Arjan? Nucleair. Wat heb jij
daarvan gezien? Het parlement in Litouwen zei. Wij gaan dus de mogelijkheid. van kernwapen kunnen we allemaal niet meer uit. Dat gaat dan natuurlijk via die Franse connectie. Dus die nemen daar dus echt stappen
Ja, ze halen het uit de grondwet. Ze zeggen, er is een verbod op het stationeren van kernwapens in de grondwet. Die wordt er nu uitgesloopt, net zoals Finland Ja, ik heb dat meer gehoord
Finland heeft dat ook gedaan,
ja. Ja. Ja, dus de Russen die worden dan natuurlijk een beetje angstig. En die beginnen te roepen dat dit een onvoorstelbare provocatie is. Kijk, weet je, je ziet natuurlijk wel meer actiereactie op dit ogenblik. Nou, uit de internationale betrekking kennen we het zogenaamde veiligheidsdilemma. Dat wanneer de een zich gaat bewapenen, dan voelt de andere zich toch een beetje bedreigd. En die gaat dan ook maatregelen nemen. Zo ontstaan dus wapenwetlopen en dat zien we op dit ogenblik wel gebeuren Met name in de Baltische Staten
Litouwen wil ook meer Amerikanen lokken, meen ik.
Er zitten dus duizend Amerikaanse militairen in roterende inzet. En Litouwen wil heel graag dat het een permanente Amerikaanse basis wordt. En Trump zei maandag dat Washington dat serieus zal bekijken. En Litouwen is zelfs bereid om de kosten te dragen. Nou, dat is één aspect. Het andere aspect is die gekke Luke-all-deal...
waar we straks misschien nog over gaan praten... Trump heeft ook een dubbele agenda. Het is echt heel moeilijk om dat allemaal te
duiden, vind ik. Ik begrijp dat dus wel, waarom ze dat willen. Kijk, duizend soldaten is natuurlijk niks. Maar die Amerikanen zijn wel eens een tripwaaier voor een nucleaire. En daar hebben we het net over gehad. Dus als Amerikaanse eenheden worden beschoten en er vallen doden, dan zou dat in theorie... een reden kunnen zijn voor de Amerikaanse president om kernwapens in te zetten. Zo werkt de nucleaire doctrine van
de NAVO. Peskov reageerde ook direct. Een permanente Amerikaanse basis als eventuele nucleaire stationering zal een significante escalatie betekenen. Nou ja, het is in ieder
geval iets waar de Russen wel rekening mee moeten houden. Ze zullen dan nog veel harder gaan schreeuwen. En er zullen nog veel hardere nucleaire dreigementen gaan komen
Frankrijk heeft een nucleair inzetbare raket getest.
Nou ja, een SLBM. Dus een Sea Launch Ballistic Missile. Dus eentje van al hun onderzeeboot.
Ik meen ook dat Europese ministers verder aan het nadenken zijn over hoe te reageren op Russische sabotage en ander gespook op EU-grondgebied. Er komt een
heel groot sanctiepakket aan. Dat heeft er niks
mee te maken. Wat er gebeurt is op de vraag van... Uw grote antwoorden is dat er heel goed wordt nagedacht, zowel in Brussel als elders binnen de Europese Unie, om je voorbereid te maken op die grootschalige hybride operaties. Want het is natuurlijk een kwestie van tijd, met wat we nu allemaal zien, dat die Russen gewoon slachtoffers gaan maken op NAVO-verdragsgebieden. En dat gebeurt eigenlijk, zien we ook al, de toenemende drone-ongelukken, aanvallen, hoe je dat kan maar zo willen noemen. Het zijn eigenlijk gewoon provocaties van drones in Moldavië. Nou, dat is dan geen lid van de NAVO of de Europese Unie. Maar de EU-ambassadeurs zijn nu bij elkaar gekomen in een zogenaamd restricted format. En restricted format betekent geen
telefoons en geen assistenten erbij. al wat onze kant uitlekken. En die zijn dus nu aan het nadenken over wat er moet gaan gebeuren. Nou, dan zie je dus dat er een discussie begint te ontstaan Maar die discussie ontstaat al langer tussen de lidstaten. Van zijn we dan eigenlijk voorbereid ook qua communicatie op wat er aan de hand is.
Dan zie je dus dat de Duitse minister van Defensie zegt, er moet een nieuw emergency security protocol komen. Dus een richtlijn van hoe je moet handelen als er zoiets gebeurt. Maar tegelijkertijd hebben binnen de Europese Unie allerlei crisisresponsmechanismen. Dus het bestaat er al. Het enige wat je moet doen is het gebruiken. Maar je ziet dat het al een onbedringbare neiging... bestaat bij politici om weer wat nieuws te bedenken.
Het enige wat nieuw is en wat mij heel erg nuttig lijkt... is een Europese Veiligheidsraad... waarin je dit soort zaken kunt bespreken. Maar we hebben natuurlijk gewoon... een crisisresponsmechanisme binnen de Europese Unie. Hoe dat... Hoe dat werkt, dat moeten we nog een keer uit gaan leggen als de tijd daar is. Maar men begint toch wel een bepaalde mate van zenuwachtigheid
te verdonen. Die wat mij
betreft echt volkomen terecht is
Die sancties, Arjan, dat was geloof ik wel een fors pakket dat er aan zit te komen.
Ja, de EU-ambassadeurs staan op het punt een zeer groot pakket goed te keuren. Met ongeveer 1650 nieuwe sanctievermeldingen. Vooral tegen personen. Een bedrijf in het Russische Militair Industrieel Complex. Volgens Reuters zou dit de grootste afzonderlijke reeks nieuwe EU-designaties zijn sinds de invasie van 2022. En daarna moeten de EU-ministers natuurlijk het pakket nog formeel aannemen. Dat komt bij Reuters vandaan. Ze hadden het niet in de krant trouwens.
Misschien tot slot bij Europa nog een raar verhaal over het voormalig hoofd van de Duitse Buitenlandse Veiligheidsdienst BND. Die is gearresteerd op verdenking van spionage en landverraad
Rob, ik heb het een beetje zitten lezen. Ik weet er ook allemaal niks van. We hebben te weinig informatie. Maar het lijkt erop dat die man dus bepaalde dingen heeft doorgespeeld aan een buitenlandse mogendheid. Het
leuke is aan welke mogendheid dan?
Dat is het natuurlijk gewoon. De hamvraag. Rusland is het niet, zeggen sommige bronnen dan. Maar wie is het dan wel? Dat dat dus kan gebeuren is
onvoorstelbaar. Dat
we
daar even snel over eens zijn. Dus je inlichting niet zal niet kan vertrouwen. Wie kan er dan wel vertrouwen? Maar eerst even
dit. Welkom terug. Hij was dus voor zichzelf begonnen. Hij zat op 2005, meneer Hanning, bij de BND. En daarna is hij consultant geworden. En daarbij heeft hij gebruik gemaakt van informatie van een mannetje dat hij nog had bij de BND. Exact zo. Ja. Onbegrijpelijk. Zo moet dat niet werken.
Onbegrijpelijk. Nee, onbegrijpelijk. Nee, maar dat je ook zo stom kunt zijn. Dan doe je het wel echt met opzet en je weet gewoon wat de consequenties ervan zijn Dat weet je gewoon als je die positie hebt gehad
Laten we naar het Midden-Oosten. En dan moeten we denk ik tegenwoordig beginnen bij de hoeties. Ja. Ja.
Nou ja, die aanvallen zijn nu even gestopt. En dat heeft te maken met het feit dat het Jemenitische leger... die probeert langs een soort... langs de kust over een hoofdvlakte naar het noorden door te stoten. Dat lukt niet helemaal. Dus die zijn nu gestaakt, die operaties. Beide zijden, de Zohoutis en de Jemenitische landstrijdskrachten... die zeggen nu van... we moeten proberen nu om onze positie te consolideren. De wonden worden gelekt... En dan kunnen ze straks weer gezellig verder gaan. Ja, er wordt dus nu gesproken over een nieuwe paszelling die er ontstaan is. Dus over en weer wordt er gebombardeerd, maar ze komen op dit moment niet heel erg veel verder.
Er is wel een heel grote verbazing over de kracht van de Houthis. En waar ze over beschikken. Kruisraketten, balistische raketten. Ik bedoel, je kan het zo gek niet bedenken. Allerhande drones... En daar weten ze ook nog een keer op een ongelooflijk effectieve manier mee om te gaan. Dus ja, die strijd is echt nu verlegd van Iran, want die steunt de Houthis, naar Jemen en naar de Rode Zeekust. En je hebt ook gezien hoe Saudi-Arabië zich op dit ogenblik aan het positioneren
is. Kijk, weet je, Houthis hebben dus gewoon opnieuw ballistische raketten en drones op Saudi-Arabië afgevuurd, hè? Onder meer richting Khamis Moussaid. En volgens Doherty zelf ook op luchthavens. Wat voor doel dan? Wat zeg je? Wat voor doelwit? Volgens Doherty zelf ook luchthavens en militaire doelen.
Ja, ik zag ook luchthavens. Ja, inderdaad.
Nou ja, daardoor wordt dus Saudi-Arabi nu zelf ook steeds dieper de oorlog ingetrokken. Terwijl eigenlijk Saudi-Arabi er een beetje buiten wil blijven. Die wil wel dus de Yemenitische officiële regering daar steunen. Wat ik ook heel interessant vind, maar nog te weinig onderzoek naar heb gedaan. Wat doen Pakistan en Turkije? Weet je wel, dat mekkapakt met Saudi-Arabië. Volgens mij zitten die nog een beetje af te wachten. Maar het is verbazingwekkend hoe die ze inderdaad allemaal hebben. En kennelijk hebben ze dat toch ook een beetje via Iran gekregen.
Ja, dat moet wel haast. Die aanwijzingen zijn er ook dat dat zo is. Ja.
Luisteraars van Boekestein en de Wijk Plus wijs ik op het college van Arizalden over de hoedjes. Voor extra achtergrond. Dan is het misschien goed om gezien de datum 7 oktober toch een beetje terug te blikken op die verschrikkelijke dag drie jaar geleden van de Hamas aanval vanuit Gaza op de kibboetsen in de buurt. En Alles wat er daarna is gebeurd in reactie daarop.
Vandaag is dus inderdaad drie jaar na datum. Vreselijke aanval. 1200 mensen gedood. 251 gegeiseld. Wat er dus nu allemaal gebeurt aan Israël. Tijdens die herdenking op de achtergrond. Netanjauw ligt natuurlijk nog steeds onder vuur. Vanwege zijn weigering om een... Onafhankelijke staatscommissie. Aan te stellen naar die veiligheidsfouten. Die hebben geleid tot zeven kwart. Het speelt nog steeds. Gaat ook de verkiezingen bepalen. Waar we misschien ook over moeten praten.
Trumps vredesplan in Gaza. Daar hebben we heel veel over gesproken. Ik heb nu nog even wat cijfers. Er is gewoon niks van terecht te komen. Tweederde van Gaza. Is door Israël nu onder militaire controle. De Palestijnse doden. Er zijn 1400 nu. Sorry? 1400? Sinds het staakt het vuur. En de internationale stabilisatiemacht die Gaza zou moeten helpen besturen is nog steeds in het operationeel. Wederopbouw komt nauwelijks op gang.
Die beroemde Peace Board, waar Rob ook vaak over praat, die schijnt één keer bijeengekomen te zijn, maar ik hoor er verder ook helemaal niks meer over. Dus wat er eigenlijk aan de hand is, het is gewoon een stalemate, een schaakmat, of gewoon een Ja, zit vast. En dat akkoord heeft de gijzeling kwestie wel opgelost. Maar niet de toekomstige machtsverdeling in Gaza. En Hamas is er nog steeds
Nou ja goed, ik bedoel als je gewoon kijkt wat er gebeurd is in Gaza. Ja, je moet eigenlijk eerst zeggen van... het heeft een nationaal trauma opgeleverd die aanval in Israël. Dat is denk ik het allerbelangrijkste om dat nu even te constateren. En dat nationale trauma dat is natuurlijk ook ontstaan onder de Gazanen. En dat heeft weer te maken met de wijze waarop Israël is opgetreden. Dus pak weg van 90% van de bevolking daar is ontheemd. 80, 90% van de woningen zijn beschadigd of vernietigd. De economie die is, die bestaat bijna niet meer, is met 84% te gekompen.
De kosten die je moet maken om die boel op te bouwen zijn astronomisch. Maar je ziet dus dat je een totaal getraumatiseerd deel van het Midden-Oosten krijgt. Maar voor ons denk ik is buitengewoon belangrijk wat de bredere consequenties hiervan zijn. Want daar gaat dit programma over. Kijk, het heeft een kettingreactie veroorzaakt de afgelopen drie jaar. Waardoor wij dus nu ook midden in de discussie zitten over wat er eigenlijk gebeurt in het Midden-Oosten. Er is een directe lijn.
Tussen de Amerikaanse betrokkenheid. Op verzoek. En eigenlijk gedwongen bijna door Israël. Bij het conflict in Iran. Dus de kaskade effect is er opgetreden. Problemen met Gaza. Heeft geleid tot eigenlijk weer aanvallen van Iran. Dat heeft weer geleid tot tegenaanvallen. En we zitten dus nu gewoon in de situatie. Waarin eigenlijk.
De oorlog in Gaza, de bestaande regionale en internationale orde in dat deel van de wereld heeft veranderd. En het heeft ook een grote verandering teweeg gebracht in de wijze waarop de rest van de wereld tegen Israël aankijkt. Als
je
gewoon kijkt wat er in Amerika gebeurt, hoe er over Israël wordt gepraat. De steun die holt achteruit. In Europa is het niet veranderd. Ja, en tegelijkertijd, interessant genoeg, verandert er in Israël niet veel. Ik zag die laatste peilingen en ik denk dat Netanjahu dit gewoon weer gaat winnen
Weet je, de Israëli's zijn natuurlijk zo getraumatiseerd door die afschuwelijke aanval dat veiligheid nu voorop staat. En dat mensen eigenlijk ook het Gaza-beleid van Netanjahu door een veiligheidsperspectief bekijken. Dat wil zeggen van wij moeten beschermd worden. En mijn grote probleem blijft daarbij. Natuurlijk moest Israël wat doen. Na die vreselijke aanval. Ik ben totaal geen fan van Hamas.
Ik vind het een abjecte organisatie. Maar ik denk dat het exclusief militaire beleid. Dat Israël nu doet. Dat dat op de lange termijn niks oplost. Ik bedoel. Als je ziet met Google Maps. Daar zijn zo ontzettend veel gebouwen kapot gemaakt. Dat is toch ook een. Public Relations Disaster van de Eerste Orde. Hoe kan dat nou ooit leiden tot stabiliteit op de lange
termijn? Een heel groot deel van de Gazastok is gewoon bezet door Israël. Dus de inwoners die er naar over zijn... die zitten op een kleiner stuk grondgebied opgepakt. En hebben geen huizen. Nee, dat is natuurlijk verschrikkelijk. Maar
daar
bestaat wel enig... over in Israël. Maar eigenlijk interesseert het zich geen zak. En ik kan me dat wel voorstellen. En dat heeft weer te maken... met het nationale trauma... wat 7 oktober drie jaar geleden heeft opgeleverd. Maar dat is natuurlijk niet... een aardig uitgangspunt... om toch eens te kijken of je misschien nog... uit deze zit kan komen
Zou het feit dat je nu... in een deel van de Verenigde Staten... en in een deel van Europa... Echte verandering ziet van houding ten aanzien van Israël. Dat een gevolg kunnen hebben dat Israël wordt gedwongen om een Palestijnse staat te accepteren. Nu niet. Een andere uitweg, anders blijft het aanrommelen. Op
dezelfde bloedige manier.
Ja, daar
denk ik dat dat zo is. Het enige wat je nu ziet is dat Israël zegt van de rest van de wereld is altijd tegen ons geweest. En dat blijft nu bestaandig alleen maar verergerd. Dat is natuurlijk gewoon niet zo. Ze hadden een enorme bondgenoot in de Verenigde Staten. Landen in Europa waren ook bondgenoot. Die hebben zich nu afgekeerd van Israël. Dus dat hele idee klopt in ieder geval niet.
Dat zij niet in staat zijn. Of dat de hele wereld zich tegen hun keert. Daar hebben ze in belangrijke mate zelf toe geleid. Dat hebben ze zelf veroorzaakt in belangrijke mate. Maar wat ik denk dat er gaat gebeuren op een gegeven ogenblik. Er zal toch op een gegeven ogenblik een verandering moeten gaan ontstaan. En ik denk dat er zoiets gaat gebeuren als druk op Israël. Dreiging met sancties.
De tijd moet dan leren of dat effecten heeft. En dan proberen maar om uiteindelijk te komen tot een situatie waarin er een werkbare oplossing komt. Ik zie niet veel
andere mogelijkheden, Arjan. Ik ook niet. En weet je, het is ook een tragedie eigenlijk van alle kanten. De Israëli's die ik spreek zijn gewoon echt heel boos op de Europese reacties hierop. Zij denken dus dat wij gewoon die afschuwelijke poging niet serieus nemen. En dat wij ook een beetje Hamas... Wij vinden het ook absoluut verschrikkelijk wat daar gebeurd is. Alleen, ik wijs er gewoon alleen maar op dat je met exclusief militaire middelen kan je dit probleem niet oplossen. Als je lange termijn veiligheid wil voor de staat Israël, dan zal er ook een diplomatiek kanaal bij moeten komen. Maar de Israëli's zijn nu zo getraumatiseerd dat ze via die route niet meer kunnen denken
Nee, dat geldt voor links en rechts. Ja. In de politiek in Israël. Het is heel verklaarbaar. Maar tegelijkertijd. Betekent dat nog niet. Dat ze gelijk hebben. Dat is denk ik iets. Als je in een oorlog zit. Als je bedreigd bent. Als je zo'n trauma hebt ondergaan. Van 7 oktober. dan begrijp ik dat. Ik kan dat allemaal verklaren. Maar op een gegeven ogenblik zal er zo echt iets moeten komen...
om hier overheen te stappen... en te komen tot een werkbare oplossing met die Palestijnen. Want anders blijf je dit houden. En wat wil je nou eigenlijk met Gaza doen? Wat compleet is kapot gebombardeerd. Dat kan niet tot in de eeuwigheid een tentenkamp blijven... op de rokende puinhopen of de puinhopen die rookten... van de oorlogen die daar zijn gevoerd.
Ik zul je toch een stap naar voren moeten
nemen. Alleen al het feit dat een klein deel van Magen zich afkeert van Israël, dat is ook zo'n ongelooflijke ontwikkeling. Dat zou toch Israël aan de... Volgens mij heeft Netanjahu dat allemaal dus al op geanticipeerd. Hij heeft er wel eens een lezing gehouden, wij moeten het zonder de Amerikaanse steun verder doen. En dat kan Israël ook, hè? Nou, dat weet ik niet.
Dat weet ik niet. Als er dus sancties komen waardoor ze hun wapens niet meer krijgen, waardoor de economie wordt getroffen. En je hoort die berichten dat dat gaat gebeuren op een gegeven moment. Het is een kwestie van tijd om dat te doen. Je kan dus ook zeggen van, nou, nu geen sancties, maar over drie jaar wel. Maar je moet wel dan een traject uitzetten om een oplossing te bedenken voor de grote problemen die er op dit ogenblik zijn.
Zoiets gaat denk ik een keer
gebeuren. Ja. Maar bij de Amerikaanse sanctie van Israël, dat zijn we nog ver weg. Duitsland zal het nooit doen.
Voordat Duitsland inderdaad akkoord gaat met iets Europese sancties
Maar jongens, het heeft ook te maken met wat er tussen Iran en de Verenigde Staten gebeurt. Er moet een soort totaaloplossing komen. Daar zou dit een onderdeel van kunnen zijn. Hoe het eruit ziet, ik heb nog geen
idee,
moet ik eerlijk zeggen. Maar je kunt dat niet meer loszien van wat er in Iran gebeurt
Zeker. Zo, nou, ik heb na deze verhandeling enorme behoefte aan een heel leuk Amerika-blokje. Nou
dan ga ik wat proberen. Laten we beginnen met iets gezellig economisch, want het is wel belangrijk. De 30 jaar obligatierent is nu 5,73%.
Dit is niet
per se wat ik bedoelde. Maar jongens, dit is wel belangrijk. Er staat de FT open vandaag. En het gaat in Engeland ook fout. Het gaat in Frankrijk ook fout. Mensen praten weer over een eurocrisis. De euro daalt ook, hè. Laten we in ieder geval merken dat we weten dat het spannend is. Nou ja, iets leuks. Trump was natuurlijk weer bezig met de midterms. En zegt dan dus in Nebraska, praat hij over het risico van Iraanse aanvallen op Los Angeles en San Diego. De strekking was dus volgens het Witte Huis dat zulke risico's laten zien waarom Iran geen kernwapen mag krijgen. Maar dit viel dus ontzettend slecht. bij tegenstanders van de Republikein... maar ook bij een Republikeinse kandidaat...
die vond die formulering onaanvaardbaar... Nou, dan gaat het Witte Huis een zaak repareren. Die zegt dan, Trump bedoelde helemaal niets dat de aanvallen op Amerikaanse steden acceptabel zouden zijn. Nee, natuurlijk niet. Dus het is allemaal weer fantastisch. Het zijn
democratische steden. Die zouden dan maar van de aardbodem moeten bedienen
Ja, dat is het. Dus
Hugo kan dat wel leuk vinden. Maar Newsom, de gouverneur van Californië, vond het helemaal niet leuk. Precies
precies.
Ah
oké. Nou, hier,
toch nog een last. En Trump heeft gezegd dat hij binnenkort met Poetin zal spreken. Formeel, naar aanleiding van die zorgwekkende berichten over de pest. De pestilentie, oftewel de pneumonische pest in Rusland. Er is daar een lap en daar... Waren ze dus met dat bacterie bezig. Dat hebben ze veranderd.
Dat is ook uit het laboratorium gegaan. Ze zijn allemaal heel angstaanjagend. Maar ja, op de achtergrond speelt jongens nog steeds die Luke Oil deal. Waar ik nog steeds van bij moet komen, moet ik eerlijk zeggen. De buitenlandse belangen van Luke Oil zijn in de verkoop gedaan. Die willen de vriendjes van Trump wel graag kopen. En dat zou dan een onderdeel worden van een Oekraïne deal. Waarbij dus Poetin goed wordt gestemd. En Trump kan het dus ook gebruiken om Poetin zover te krijgen tot een Oekraïne deal.
Ik vind het nog steeds ongelooflijk als ik het allemaal lees
Maar het is wel Trump. Ja.
Zo
ongelooflijk is het nou ook weer niet. Het zou pas echt ongelooflijk zijn als het wat oplevert. Ja.
Tja. Oké, nou van de obligatiekoers tot de builenpest. Dat waren de leuke dingen in deze uitzending. Waarmee we denk ik klaar zijn voor vandaag.
Ja, ik denk
het ook. Tot morgen
Tot morgen.