#196: Quote 500-lid verdacht van fraude

0:03 Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Na pleiten. Wouter Louwmans en Christian Vlokstra.

0:16 Zo'n tijdslijn maken, heel precies kijken wie zegt op welk moment wat. Wat is er precies op welk moment gebeurd? Een reconstructie maken, dat heeft heel goed gewerkt. Er gaat niets boven heel precieze nauwkeurige analyse van de feiten. En de feiten die geven je uiteindelijk de handvatten om een zaak te winnen. Of de feiten tonen aan dat je een zaak verliest. Hallo en welkom bij Na Pleiten. De podcast waarin we met advocaten, officieren van justitie en rechters praten over zaken die in altijd zijn bijgebleven. Mijn naam is Wouter Laumans. Naast me, zoals u gewend bent, Christian Vlokstra, advocaat. Chris, welkom.

0:50 Dankjewel Wout. Eerst korte huisregels. In deze podcast praten we over definitief afgedane strafzaken. Vanwege de journalistieke zuiverheid handelen we geen zaken waar Chris bij betrokken is geweest. Christian, we gaan het vandaag hebben over geld. Ja. Ben jij een beetje thuis in de wereld van geld? Ben jij een

1:06 geldmannetje? Nou, als advocaat valt dat wel mee eigenlijk. Daarom heb ik ook geen... Schrijft de bonnetjes niet met een vork? Nee, dat sowieso niet. Zo zit het niet in elkaar. Maar kijk, we gaan het vandaag hebben over een financiële strafzaak. Heb jij wel eens financiële zaken gedaan? Ja, zeker, zeker. Het is niet mijn core business, zeg ik er gelijk bij.

1:25 Maar ja, je komt ze wel eens tegen. Maar

1:27 hoe gaat dat dan

1:27 bij

1:27 jou? Dus dan heb je het dossier en dan heb je daarnaast denk ik de zakjapanner, de rekenmachine. Altijd de zakjapanner. En dan zit jij die bonnetjes na te rekenen en te doen dan in de vroege uurtjes van de ochtend

1:38 Nou, absoluut niet. Kijk, waar het vaak om gaat, in dit soort zaken, gaat het om... Ja, wat meer fraudeleuze delicten, valstingsschriften, fraude, oplichting, witwassen, overtreding van belastingwetten, noem het allemaal op. Ik

1:51 vind het altijd hele Nederlandse zaken. Nou, ik weet eigenlijk niet of dat zo Nederlands is.

1:55 Nou ja, de identen in Amerika, ook

1:57 heel veel hongerige

1:58 mensen wonen. Nee, maar kijk, het zijn wat meer technisch ingestoken zaken De onderzoeken worden vaak verricht door de FIOD. Dat is de speciale afdeling van de Belastingdienst die dit soort type

2:07 zaken... De

2:08 geopolitie eigenlijk, hè? Ja, eigenlijk wel, inderdaad. En er zijn andere type dossiers.

2:13 De

2:13 vervolging wordt vaak gedaan door het functioneel parket van het opwarmingen ministerie. Maar misschien wel het belangrijkste, maar dat gaan we horen vandaag. Het type cliënt is wat anders vaak dan de cliënt die je bijstaat in reguliere strafzaken. Het is

2:26 een groot misverstand wat er hier aan de hand is. De mensen op de hockeyclub spreken er schande van. Ik heb in de krant gestaan. Hoe gaan we dit oplossen? De hockeyclub speelt vaak een rol,

2:36 laat

2:36 ik het zo zeggen,

2:38 in dit

2:39 soort type zaken. Oké, we gaan naar de zaken en dat is een serieuze zaak. Op 17 mei 2004 wordt vastgoedondernemer en tevens bankier van de onderwereld Willem Enstra doodgeschoten voor zijn kantoor in Amsterdam. In de nasleep van die moord gaan de Belastingdienst en het Openbaar Ministerie achter het vermogen van Enstra aan. In de zoektocht die volgt komt een voormalig zakenpartner van Enstra in beeld. Het gaat om zakenman en quote 500 lid Klaas Hummel. Hummel is samen met de erfgenamen van Enstra eigenaar van een vastgoedproject. Go Planet Enschede. In het pand zitten onder meer een bowlingbaan, een discotheek, een speeltuin en een kartbaan. Volgens de Belastingdienst zou Hummel het vastgoedproject... voor een veel te lage prijs

3:25 hebben verkocht aan zijn ex-partner... die het vervolgens weer voor een veel hogere prijs heeft doorverkocht. En daarmee zou hij opzettelijk de Belastingdienst... en de erfgenamen van Willem Enstra hebben benadeeld. Klaas Hummel wordt verdacht van belastingfraude... valsheid in geschriften en witwassen.

3:43 Bij ons aangeschoven in de studio vandaag is advocaat Dian Brouwer. Dian, welkom. Dank. Jij bent... Nou, al jarenlang advocaat. Je doet gigantische financiële strafzaken. Maar daarnaast ben je ook bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Maastricht. En daar geef je het vak verdediging in strafzaken.

4:02 Over de taak en de rol van advocaat in strafzaken. Lesgeven, waarom lig je hard daar?

4:07 Lesgeven.

4:08 Collegegeven, ik noem het college. Ik heb het altijd gedaan. Na mijn afstuderen ben ik ook zeven jaar bij de Universiteit in Groningen gebleven. En heb daar lesgegeven en mijn proefschrift geschreven. College. Ja, daar gaan we weer. Het is leuk om mensen... Ja, anderen zeggen kwartjes te laat. Bij mensen kwartjes te laat. Dat ze doorkrijgen hoe dingen werken.

4:32 Dat ze doorkrijgen hoe het systeem in elkaar zit. En wat de rol van de advocaat is daarin. Nou ja, als ik college kreeg dan... Ik kan me college herinneren. Dan zat ik de spotjes in het plafond te tellen. En ik kan me college herinneren waarbij ik ademloos zat te luisteren... naar degene die mij van alles vertelde over waar het college over ging. Hoe hou jij je studenten een beetje bij de les? Ik geef werkgroepen. Dus dat zijn kleinere clubjes van 20, 25 man, hooguit. En ik probeer dat zo interactief mogelijk te maken... met veel praktijkvoorbeelden, veel ook ethische dilemma's... die in de praktijk kunnen voorkomen.

5:04 Af en toe een spannend verhaaltje. Mag

5:06 ik vragen, Jan? Want jouw kernthema is verdediging in strafzaken. Wat is eigenlijk de belangrijkste les die we nu en de komende jaren... als het gaat om verdediging in strafzaken... die een advocaat in zijn oren moet knopen wat jou betreft? Of is dat een te moeilijke vraag

5:22 Nou, dat is een hele moeilijke vraag. Maar ik denk uiteindelijk dat we in de komende jaren moeten... overstappen naar een andere manier van communiceren met elkaar... met onze cliënten, omdat het verschoningsrecht... eigenlijk technisch gezien compleet wordt uitgerold. Ik ga even bellen. Het verschoningsrecht, dat is eigenlijk het

5:38 recht

5:38 dat je niks hoeft te vertellen, toch? Dat je geheim mag houden wat je met je cliënt bespreekt... en wat je onderneemt ten behoeve van de verdediging in de strafzaak. En we werken nu heel veel met e-mail, met digitale stukken... en juist in dat domein is er een... tendens om eerst door opsporing eerst te laten kijken... en pas in uitzonderlijke gevallen een rechtercommissaris erbij te laten... bij

6:07 te betrekken om daar een oordeel over te geven. Dat speelt natuurlijk ook met name in die financiële praktijk. Als daar inbeslagnamers worden gedaan... ja, er worden allerlei gegevensdragers... worden inbeslaggenomen, laptops, harde schijven, noem het maar op. En daar kan natuurlijk heel vaak communicatie met een advocaat opstaan. En dan krijg je problemen in de opsporing... Ga je eerst kijken of die communicatie er is... en of dat als geheimhouderscommunicatie kan worden aangemerkt... of moet je dat eigenlijk al in een veel eerder stadium doen. Dat is eigenlijk een beetje de problematiek die nu speelt.

6:36 Diane, de zaak Klaas Hummel. Hoe is die bij jou terechtgekomen? Ja, Klaas had een advocaat en die advocaat die overleed. En dat was een voormalig kantoorgenoot van mij met een oude baas Via een andere kantoorgenoot van mij werd ik gevraagd... of ik een gesprek met Klaas zou willen hebben... Op basis van de stukken die er al lagen. Want die zaak die liep dus al. Sinds wanneer, mag ik vragen? Die zaak die liep sinds 2012. En ik heb in begin 2014 mijn eerste gesprek met Klaas gehad. En hoe ging dat?

7:09 Wat voor iemand kwam daar binnen? Een reizige man. Breed. Ja. Imposant

7:14 wel

7:15 Indrukwekkend wel. Een lange man. Een lange man. Maar toch iets van onzeker. Want ja, hij zat in een zware strafzaak in Eritrea. Maar ja, nu zocht hij iemand. Ja. En hij wilde wel weten of ik slim genoeg was om zijn zaak te kunnen doen. Is natuurlijk in die zin ook ergens een soort atypische verdachte. Een slimme zakenman die gehaaid is in het doen van deals. Dat lijkt me een ander soort cliënt dan de typische strafzaakclient. En vooral dit type cliënten zijn gewend om te werken met adviseurs.

7:48 Dus die schakelen heel makkelijk... Met adviseurs, die kunnen dat aannemen, die kunnen je aanhoren. En die kunnen dan vervolgens ook hun eigen plan trekken. Wel of niet met je meegaan in je advies, maar die nemen verantwoordelijkheid ook voor hun eigen zaak. Hoe ging het op dat moment met Klaas Hummel?

8:04 Want die had op dat moment een stevige strafzaak boven zijn hoofd hangen. Hij had al een verklaring afgelegd, vrijwillig, schriftelijk, had hij die al ingezonden. Daar werd door justitie niets mee gedaan. De getuigenverhoren liepen al. Die getuigen werden bij de rechtercommissaris gehoord. Want het waren accountants en fiscalisten. En die willen niet vrijwillig meewerken met een opsporingsonderzoek. Dus die moeten naar de rechtercommissaris. En ik stapte dus eigenlijk midden in dat proces in. En ik stapte bij het kabinet de rechtercommissaris binnen. Van ja, hallo, ik ben de nieuwe.

8:40 Wat belangrijk is in deze zaak, is eigenlijk een stuk context. Ik noemde het net ook al even in het begin. Klaas Hummel was jarenlang de zakenpartner geweest van Willem Enstra. Willem Enstra raakte in opspraak omdat hij zaken deed met criminelen. En die werd de bankier van de onderwereld genoemd. Vervolgens wordt Enstra vermoord en gaat de staat een onderzoek doen.

9:05 Naar zijn vermogen, hoe zit dat met die geldstromen. Toen is er een claim eigenlijk op zijn nalatenschap gelegd, toch? Precies. De staat wilde 50 miljoen van Enstra hebben. Dat geld moest ook ergens vandaan komen. Onder andere uit een onderneming die Enstra met Hummel had. Precies. Je moet je zo voorstellen dat die vijf erfgenamen van Enstra... die moesten samen 50 miljoen ophoesten. En het enige vermogensbestanddeel van enige waarde wat ze eigenlijk hadden... was 50% van de aandelen in Museum Vastgoedgroep. En de andere

9:36 50% was van Klaas Hummel. En in die Museum Vastgoedgroep, waar ze allebei 50-50 in zaten... Hoeveel vastgoed zat daar überhaupt in? Veel. Dan heb je er over iets

9:46 van 60, 70, 80 miljoen aan vastgoed. Even voor de leek die het ook allemaal duizelt met dit soort bedragen en dit soort panden. Wat was er nou volgens het Openbaar Ministerie gebeurd en wat was nou de precieze verdenking? aan het adres van jouw cliënt? Er zat in... Nou ja, niet eens een museum- en vastgoedgroep... maar in een vennootschap die daar dan weer onder hing... zat een object in Twente.

10:11 Dat was een leisureproject. En dat was structureel verlieslatend. En Hummel wilde daarvan af... en heeft het verkocht, geparkeerd als het ware, bij zijn ex-echtgenoten. En die ex-echtgenoten bleek negen maanden later... dat object voor een veelvoud van de prijs te kunnen doorverkopen. Over welke bedragen hebben we het dan?

10:34 De verkoop aan de ex-echtgenoten ging voor ongeveer een half miljoen. Maar dat moet je zo zien dat die prijs was samengesteld... uit enerzijds het object, het vastgoedobject zelf... Iets van 2,3 miljoen voor dat vastgoedobject. Maar daarnaast een badwillvergoeding. Dus dat is het omgekeerde van een goodwillvergoeding. Een vergoeding voor de toekomstige verliezen... die in die exploitaties werden geleden.

11:01 Die

11:01 daar werden gevoerd. Dus als je die twee bij elkaar optelt of van elkaar aftrekt... kwam je op ongeveer een half miljoen uit. En negen maanden later heeft ze het kunnen doorverkopen voor acht miljoen... aan een stel Twentse ondernemers. Daarvan denk ik ook gelijk, hé, dat is raar, met mijn leke breintje. Dan denk ik zo, laat mij maar eens even zo'n pandje voor

11:20 een half miljoen kopen... en

11:21 voor acht miljoen doorverkopen, dat is makkelijk verdiend. Dat is een flink rendement. Dat is een

11:25 rendement, daar

11:26 zou ik wel blij van worden. En dat is ook waarom ik altijd een beetje jaloers ben op die vastgoedtypes... want die komen altijd dit soort deeltjes tegen, en

11:32 ik nooit. Nee, precies, ik ook niet hoor. Hoeveel geld had Hummel dit project ooit zelf gekocht? Dat is dus heel interessant. Als je

11:41 alleen kijkt naar die twee datapunten die we net genoemd hebben. 500.000 euro naar de ex-echtgenoten. En dan 8 miljoen doorverkopen aan de Twente. Dan denk je dat is iets raars aan de hand. Maar als je uitzoomt en meer datapunten erbij betrekt. Dan is het object gesticht voor 29 miljoen euro. Is binnen een jaar failliet gegaan. Is voor 5,5 miljoen.

12:03 doorgezet door ABN AMRO in de stroppenpot naar Hummel. Hummel heeft vervolgens, of museumvastgoedgroep moet ik eigenlijk zeggen... Dat hij op dat moment samen met Enstra had. Dat hij op dat moment samen met Enstra had. Daar is jaar op jaar verlies op geleden op dat object. Er is voor veel geld nog verbouwd om het lopend te krijgen. Dus het was een zwaar verlieslatend object. En dat verklaart de lage prijs waarmee hij het afgestoten heeft... richting zijn ex-echtgenoot. Ja, want kijk, ik bedoel, ik snap wat je net allemaal zegt.

12:35 Maar ik denk ook van, ja, hij heeft het aan zijn ex-echtgenoten gegeven. Dat vind ik ook wel een soort, dat ik denk, nou, dat is niet zomaar aan, helaas niet aan Wouter Laumans

12:45 Ja, Wouter

12:45 Laumans. Wouter Laumans groep. Dus je zou kunnen argumenteren, ja, misschien is dit wel een soort, weet ik veel, alimentatie onder de tafel door. Dat is precies de verdenking die opkwam. en die leidend is geweest in dat onderzoek. Want wie zou Klaas Hummel daarmee benadeeld hebben met die deals? Normaal gesproken in dit soort zaken zie je... dat als de verdenking is dat een directeur groot aandeelhouder... een object, of het nou een auto is of een huis of een boot...

13:15 te goedkoop uit zijn vennootschap heeft verkocht aan zichzelf... dan is hij gewoon het bedrijf aan het leegvreten. Dan is hij het bedrijf aan het leegvreten, wordt dan gezegd. Maar hoe dat strafrechtelijk wordt opgepakt is... door te zeggen, die man heeft eigenlijk zichzelf een dividend uitgekeerd. Eigenlijk heeft hij zichzelf geld gegeven.

13:33 Uit vennootschap, dus je moet

13:34 dividendbelasting daarover betalen... Je moet daar ook inkomstenbelasting over betalen. Dus de normale manier waarop dit soort zaken worden aangevlogen... is fiscale strafzaak. De Belastingdienst die een blauwe envelop in je brievenbus propt. Daar ken ik even van. Precies. En hier was het opmerkelijke dat... En als gezegd, ik stapte op een rijdende trein. Hier was het opmerkelijke dat het dossier helemaal was toegeschreven... de benadeling van de mede-aandeelhouder. De familie Enstra. De erfgenamen van Enstra. En dat was heel atypisch en ik begreep dat niet. Hadden die erfen van Enstra, hadden die aangifte gedaan? Van wij zijn getild door deze Klaas Hummel. We zijn opgelicht. Nee, want het is gestart

14:17 als een fiscaal onderzoek. Het is dus opgekomen vanuit de Belastingdienst. Dus de klantcoördinator van Hummel. En Museum Vastgoedgroep en de Venno Schapinito Onderhengen. Die constateren dit en die... begon zelfstandig een eigen onderzoek. Chris, even voor jou. Ik heb eigenlijk bij die witte boordejongens... een beetje het gevoel van die komen overal mee weg. Die betalen een boete of die betalen wat belasting... en dan is het dan weer opgelost.

14:43 Wat voor straffen hingen deze Klaas Hummel boven het hoofd? Wat kun je hier voor straf voor krijgen?

14:48 Het punt is, wat Jan net beschrijft, is eigenlijk een fiscale kwestie. Waar een fiscale naheffing komt. In normale gevallen... Kijk, het wordt anders als je het in strafrechtelijk context trekt, zo'n kwestie. En bijvoorbeeld zegt, hé, jij hebt verkocht voor 0,5 miljoen, 5 ton. Het is getaxeerd op 2,3 miljoen in de eerste instantie. Maar die taxatiereporten deugen niet, dat wist jij. En toch heb je ze ingebracht. Nou, dan heb je een valse ingeschrift te pakken. Als je vervolgens op een ministerie ervan uitgaat dat het bewust is doorverkocht voor een veel hoger bedrag. Eigenlijk, zeg maar, om dat geld te onttrekken aan die fellandschap. dan heb je ook wel van oplichting dan wel witwassen te pakken. En je

15:28 moet er natuurlijk aangifte inkomstenbelasting over doen... of winstbelasting. Als je vervolgens dan ook nog zegt... daarmee heeft u de andere aandeelhouders, de RvN-stra, benadeeld... dan is het oplichting eigenlijk van die RvN-stra. Wat Diane denk ik omschrijft, is dat een fiscaal punt... wordt eigen strafrecht ingetrokken... Ja, en dan kun je daar best wel een forse straf voor krijgen.

15:48 Plus dat je natuurlijk uiteindelijk moet betalen... als je een strafrechtige veroordeling aan je broek krijgt.

15:52 Ja, want dat heb jij natuurlijk, Klaas Hummel, uitgelegd. Als het allemaal niet loopt zoals ik wil dat het loopt... was het een strafbedreiging. Ja, de strafmaxima, daar moet je het hebben over... nou, zes jaar, acht jaar, maar

16:03 dat wordt

16:03 zelden opgelegd. Maar

16:04 dat is

16:05 dus wel stevig. Ik bedoel,

16:06 dat is natuurlijk wel

16:07 waar je rekening mee moet houden. Er gaan mensen de gevangenis in voor fiscale strafzaken. Ja. Die zaak Enstra, die hing daar... Eigenlijk de hele tijd een beetje achter, hè, Jan? Ja. Dat is een verhaal, eigenlijk apart, hè. Want Willem Enstra als vastgoedmagnaat zou hij zich hebben opgeworpen als bank van de hondenwereld. Van iedereen, Jan en Alleman, zou hij drugsgeld hebben aangepakt. Dat zou hij hebben geïnvesteerd in vastgoed. Uiteindelijk is hij afgeperst. Willem Holleder is daarvoor veroordeeld. Had jij je al helemaal in die Enstra-zaak verdiept voordat je hiermee begon? Nee. Sorry, dat is niet mijn type zaak. En het was ook helemaal niet van belang. Wat van belang was, is dat de staat der Nederlanden zei... meneer Enstra heeft heel veel

16:53 geld verdiend en daar heeft hij nooit belasting over betaald. Dan kom je weer bij de belastingen. En de staat der Nederlanden heeft dus gezegd... we leggen nog belastingaanslagen op aan meneer Enstra. En toen meneer Enstra werd doodgeschoten... lagen die belastingaanslagenden dus. En die erfden dus de erven Enstra ook.

17:10 Dus de staat wilde 50 miljoen belasting innen bij de erven Enstra. En dat aspect van de

17:17 Enstra-zaken was heel hoogst relevant voor mijn zaak. Maar zag je ook toen je begon aan deze zaken... dan ga je met Wilmo praten, je gaat je inlezen... je loopt eigenlijk RC-verhoren in. Zag je al snel bevestiging voor dat idee... Dus dat de relatie tussen de erven Enstra en de overheid... dat dat eigenlijk doorvloeide in deze strafzaak... en de vervolging van jouw cliënt Hummel. Nee, dat kwam pas toen wij de

17:43 dataroom van de FIOD ingingen. De dataroom van de FIOD? Ik wil ook even mee de dataroom

17:48 in

17:49 Dejan. Je moet je voorstellen dat de FIOD als ze zoekingen doen... digitaal en fysiek, dan nemen ze verhuiswagens aan materiaal mee. Ja. Heel veel fysiek materiaal, maar nog veel meer digitaal materiaal. Maar een fractie daarvan selecteren ze als relevant... en stoppen ze in het strafdossier. Maar al het andere materiaal, wat ze dus wel in beslag hebben genomen... maar als niet relevant terzijde hebben geschoven, dat is nog wel beschikbaar.

18:14 En

18:14 de verdediging kan dus ook bij dat materiaal, mag daarheen snuffelen... en mag daaruit vissen wat de verdediging zelf relevant vindt... en dat laten toevoegen aan het dossier. Zit je daar dan een dag of twee dagen, hoe moet ik dat voor me zien... Je loopt een kamer in van vijf bij tien. En dat staat chokvol met stellingkasten. Die staan chokvol met materiaal. En er staat een tafel met een computer.

18:39 En daar staat de digitale weergave van tien servers. De situation room. Dus daar kun je dagen in rond sneuven. Maar het interessante was wat we daar aantroffen... en dat vind je niet in veel zaken... Dat was het journaal van het Belastingdienstonderzoek. Normaal gesproken wordt dat... buiten de strafzaak gehouden en dan wordt dat weggehouden. Het zijn gescheiden trajecten eigenlijk.

19:07 Het zijn gescheiden trajecten. Maar hier had de FIOD dat journaal gekregen en daarop doorgeborduurd. En daar zagen we dus... Wacht, heel even voor mijn beeld. Wat is een journaal? Want ik ken wel de dagjournalen van de recherche. Een soort dagboek, een logboek. Dat is precies hetzelfde. Waarin ze dus bijhouden van...

19:24 Dinsdag 10 augustus zijn we daar geweest. Daar hebben we die gezien, daar hebben we dit gezien, dat gezien... Het zijn nog niet echt processen verbaal, maar het zijn een beetje... Ja, een logboek van alle... Een logboek van alle onderzoekshandelingen. En bevindingen daarvan, toch? En dat is dus ook in gewone fiscale onderzoeken... is het goed gebruikt dat zo'n belastinginspecteur... die is met die praat, is met die praat... en even dat uitzet en dat materiaal binnenharkt... dat die verslag... Straks in Na Pleiten hoor je meer over de zaak tegen quote 500 lid Klaas Hummel. Die verdacht werd van belastingfraude, valsheid in geschriften en witwassen. Je bent weer terug bij Naapleiten met advocaat Dejan Brouwer. Dat is heel interessant. Dat

20:12 was hartstikke interessant. Want wat las je daar? Nou ja, daar las ik als eerste dat de klantcoördinator... van Museum Vastgoedgroep en Klaas Hummel... die dus het onderzoek was gestart... ook de klantcoördinator was van de RV Enstra... Wacht even, wat is een klantcoördinator? Ik ga even bellen. Die hebben de meeste mensen niet. Als je een grote belastingplichter bent...

20:35 en dan niet fysiek groot... maar een belastingplichter die veel belasting moet betalen... en dus een complexe administratie heeft... een complexe fiscale positie heeft... dan krijgt hij meer aandacht... en dan wordt er dus iemand bij de belastingdienst... die zegt van, deze belastingplichtige, dat is jouw account. Een privéambtenaar. Nou ja, ho ho. Shell zal het ook hebben. Ja, nee, die hebben ook een privéambtenaar. Ik vind het ook niet erg, maar ik wist helemaal niet van het bestaan van dat soort dingen. Ik ben natuurlijk maar een kleinlekkige krabbelaar.

21:04 Ja, maar dat is op zich heel

21:05 handig, toch? Dat je iemand hebt die gewoon... Ja, zeker, een aanspreekpunt. Een aanspreekpunt. Ja, en die meneer die heeft als getuige gehoord natuurlijk, heeft gezegd, ja, ik ben de spin in het web van alles wat fiscaal te maken heeft. met meneer Hummel en museumvastingsgroep. De allesweter dus. Maar hij was tegelijkertijd ook de allesweter van de R.V. Enstra. En dus ook de man die de taak had om 50 miljoen te incasseren bij de R.V. Enstra. Zag jij daar een probleem in? Welk probleem? Jan begint wel te gniffelen. Ja, natuurlijk.

21:37 Want als je weet, als belastingambtenaar, dat het enige vermogensbestanddeel wat verhaal biedt bij de R.V. Enstra, 50% is van de aandelen van Museum en Vastgoedgroep. En dat de enige ter wereld die genoeg zou willen bieden om die aandelen te kopen... en dus geld zou willen betalen voor die aandelen...

21:58 de andere aandeelhouder in Museum en Vastgoedgroep is. Klaas Hummel. Dan zit je dus als klantcoördinator... ten behoeve van je ene account druk te zetten op je andere account. Want je hebt een incassobelang bij de een en de ander moet betalen. Dit zeg jij nu, Diane. En je bent me heel even kwijt. Want ik denk van... Dus, je hebt die belastingcoördinator. Die is eigenlijk bezig met van... Hoe kunnen we die boete... Of die achterstallige belasting van de enstra's...

22:30 Kunnen we dat innen? Dat kunnen we het makkelijkst innen... Als de andere aandeelhouders zijn deel betaalt. Zeg ik het zo goed? Nee, nog iets scherper. De enige manier waarop wij... De belasting van de enstra kunnen innen... is als Klaas Hummel de aandelen koopt. Dus als Klaas Hummel betaalt. En wij incasseren als staat maximaal... als wij Klaas Hummel dwingen om de hoofdprijs te betalen voor die aandelen. En hoe kan je hem dan dwingen? Door hem met civiele procedures...

23:02 met strafrechtelijke procedures, strafrechtelijke onderzoeken... onder druk te zetten, het leven zuur te maken... publiciteit te genereren, artikelen over hem in het FD... Waarom moet dat door Klaas Hummel betaald worden? Als je 50% koopt van de aandelen in een vennootschap... dan heb je geen zeggenschap. Dan heb je alleen maar financieel belang. En je stapt in bij een vennootschap... waar Klaas Hummel de andere eigenaar is. En Klaas Hummel had nog altijd de geur van Enstra om zich heen. Dus welke investeerder... is bereid om 50% van die aandelen in het museum vastgoedgroep

23:43 over te nemen. Dus hij was de

23:45 enige. Dus de enige die reëlerwijs die aandelen zou willen en kunnen kopen... was Klaas Vimmel zelf. Ja, maar dan zet je hem onder druk. Dus met een strafrechtelijk onderzoek. Dan loop je dus ook het risico dat iemand zegt... ik doe even helemaal niks meer. Dat is ook een risico wat je toch loopt. Ja, maar natuurlijk loop je dat risico dat je... dat je pressie uiteindelijk niet tot resultaat leidt. Maar

24:13 dat risico lopen we allemaal. Maar bleek nou uit het journaal van de Belastingdienst... of later in het onderzoek... dat een strafrechtelijk onderzoek naar Hummel... doelbewust is ingezet met het doel om hem onder druk te zetten... die 50% van de aandelen in die BV van de RvNstra over te kopen. Of was dat het idee dat bij jullie leefde? Ik heb

24:38 geen hard bewijs gezien van een hele bewuste misbruik van het strafrechtenproject. Ik heb wel gezien een onverklaarbare blindheid voor ontlastende feiten. Een onverklaarbare blindheid voor alternatieve scenario's. Die heel snel tot een hele harde tunnel hebben geleid. Waarin dat fiscale onderzoek. werd opgewerkt tot een strafrechtelijke verdenking. Ja, want het beeld was natuurlijk bij de overheid... die Klaas Hummel heeft jarenlang geld verdiend met die foute Enstra. En op het moment dat die Enstra in de pers komt... dat hij gefotografeerd wordt samen met Willem Holleder... dan springt die Klaas Hummel er tussenuit. Maar toch blijft staan dat ze jarenlang samen geld hebben verdiend. Dat was een beetje het

25:26 beeld toen. Inmiddels was dat bijgesteld, maar dat was toen wel het beeld, kan ik me herinneren. Klaas besmet door zijn associatie met Enstra. Ja, dat klopt. En in mijn eerste gesprek met Klaas, dat herinner ik me nog, had ik wat stukken gelezen, had ik wat verbalen gelezen, die geschreven waren ook allemaal door één man bij de FIOD, ook heel raar. Ik zei tegen Klaas, weet je, die man van de FIOD, dat is een groot wildjager, die loopt met zijn tropenhelm en zijn korte broek en zijn olifantengeweer, loopt hij door het oerwoud en denkt van, ik ga nu eindelijk Klaas Hummel. In die tijd was die verwevenheid tussen boven- en onderwereld... een heel heftig thema. Dus je kan je er ook wel iets bij voorstellen... dat je

26:03 als overheid, als staat zegt... daar gaan we even de onderste steen boven halen. Hoe dat precies zit. En dan gaan we mee aan de slag. Ja, maar dit onderzoek waar Hummel uiteindelijk aan onderworpen is... had niets te maken met verwevenheid met onderwereld en bovenwereld. Dat ging alleen maar om een vastgoedtransactie. Ja. En die vastgoedtransactie is opgewaardeerd tot een strafzaak... die gebruikt is om Hummel onder druk te zetten...

26:29 om de hoofdprijs te betalen voor die aandelen. Want over de incasso bij Enstra is op het ministerie van Financiën... tot een hoogste regione vergaderd. En alle informatie uit de strafzaak GoPlanet... werd ook gedeeld het team wat de incasso op

26:45 Enstra

26:46 moest doen. Dat is

26:47 best wel gek toch, Chris? Nee, maar goed, wat Jan hier volgens mij beschrijft... zijn gewoon de grotere dynamieken die spelen. Je hebt dynamiek 1, namelijk het belang om 50 miljoen bij de RvN-straat te halen. Dynamiek 2, of althans factor 2... Klaas Hummel moet eigenlijk die aandelen van RvN-straat overkopen... ten einde die erven in staat te stellen die miljoenenclaim af te lossen. En we halen een project eruit waar we fiscale vraagtekens bij hebben... Dat is wat Dian zegt, niet wat ik zeg. Dat gebruiken we dan als een strafrechtelijk onderzoek...

27:18 om hem onder druk te zetten datgene te doen. Namelijk die aandelen overkopen. Wat ik me daarna bij afvroeg, Dian... was Klaas Hummel überhaupt niet bereid om die aandelen van de ERV Enstra over te kopen? Was die druk dan nodig die hij veronderstelt

27:35 Een transactie op zichzelf had best gekund. En daar was hij ook wel toe bereid. Alleen... Wat Hummel de hele tijd zei. Sorry, ik ga niet de hoofdprijs betalen voor die aandelen. Want weet je wel hoeveel schade de naam en het handelen van Enstra... mij persoonlijk heeft toegebracht. Ik wil een soort van compensatie voor die schade. Dus hij wilde wel kopen, maar niet tegen het bedrag... wat de

27:58 Staten-Nederlanden wilden dat hij zou betalen. Oké, dus dit was de grote context, de dynamiek. Als we kijken naar de strafzaak zelf. Weer die doorverkoop van dat project. Wat ben jij gaan doen? Wat was je strategie samen met Hummel? De tijdslijn

28:14 gaf uiteindelijk de duidelijkheid. Er zaten allerlei aspecten in die verdenking... en die omschrijving van de strafrechtelijke casus... zoals de field die had gemaakt. Waarbij je als je heel goed en heel scherp naar de tijdslijn ging kijken... en heel goed en heel scherp ging kijken... wat de betrokkenen nou precies hadden verklaard... over op welk moment ze wat gedaan hadden...

28:34 dan was helder... Of voldoende helder dat de beslissing om te verkopen aan de ex al begin 2007 was gemaakt. Dat de zakelijke gronden daarvoor waren dat de accountant dwars lag. Die zegt van dit gaat niet goed met dat object en we onthouden nu de goedkeurende verklaring voor deze vennootschap. En mogelijk komt de goedkeurende verklaring voor museum en vastgoedgroep...

29:02 als geheel wel in het gevaar, omdat het zo'n slechtlopend... Omdat die waardetaling zo enorm is. Nou, die exploitaties die in die GoPlanet zaten... die exploitaties die waren slecht gemanaged. En daar ontstonden kasttekorten. En daar was dus geen goedkeurende verklaring voor die onderliggende vennootschap. En mogelijk zou dat dus de goedkeurende verklaring... van museum en vastgoedgroep als geheel in gevaar brengen. Nou, als je één ding niet wil als Klaas Wimmel... terwijl je de geur van de enster om je heen hebt... en de banken over je schouders meekijken...

29:33 is dat je je goedkeurende verklaring kwijtraakt. Want dan

29:36 springen de banken op je nek en dan ben je weg. Maar kijk, de vraag die de luisteraar denk ik ook heeft... al zou je aannemelijk maken of kunnen vaststellen... die verkoop aan de ex, daar was op zichzelf niks mis mee... dan blijft natuurlijk wel de vraag, hoe is het dan in godsnaam mogelijk... dat het project even later voor 7,5 miljoen meer wordt verkocht? Dat denk ik dan even.

29:55 Ja. Ik moet dan even een aanloopje nemen. Namelijk, dit project staat naast het stadion van FC Twente. En de businessclub van FC Twente, die kijkt elke dag, elke wedstrijd, kijken ze uit op dat object. Wow, groot pand, veel vierkante meters. En dan loopt er een beetje een loesje makelaar rond. En die gaat mensen lopen opgeilen. Kijk, gaaf.

30:17 Wil je dat niet hebben? Is dat niet wat voor jou? En die vindt dan een paar mensen. En gaat daarmee in gesprek. En die zegt van, nou... Als je kijkt naar de vierkante meters, zou het vast wel iets van 12 miljoen waard zijn. En die latere kopers krijgen op dat moment in maart 2007 dus al een idee in hun hoofd.

30:35 Nou, als we dit voor 8 miljoen kunnen kopen, dan zijn we spekkoper. Hoe moet ik dat dan zien in het licht van de eerdere taxatie, dat het hele ding 2,3 miljoen euro waard was? Die Twente

30:44 hebben gewoon een kat in de zak gekocht, toch, die hand?

30:47 Hoe

30:47 kunnen die taxaties zo bestellen? Die zijn in het pak genaaid. De lagen voor de verkoop. Hij knikt hoor. Twee taxaties van een zeer goede taxateur. En die zegt van, ja, je moet naar dit object kijken als een leisure object. Je mag volgens het bestemmingsverstand helemaal niks. Je mag alleen maar een kartbaan aan de ballenbak hebben. Weet je hoeveel kartrondjes je moet rijden om dat geld terug te geven? Nee,

31:11 zeker heel veel

31:12 En als er geen winstgevende exploitaties in dat object mogelijk zijn... dan komt er geen huurstroom. En als er geen huurstroom komt... Is het niks waard. Is het niks waard. Nee. Dus daar zijn die taxaties van 2,3 miljoen op gebaseerd. En dan komt er vervolgens een neus in Twente. Die zegt van, nou weet je, het is zoveel vierkante meter. En een kantoorpand hier doet zoveel per meter. Nou, A maal B is zoveel. En dan is het 12 miljoen waard. Dat het geen kantoorpand is. En dat je het niet als kantoorpand mag verhuren. Daar wijst hij dan niet op. Dus die Twentse taxateur heeft gezegd, dit is 12 miljoen waard.

31:43 Waarop die Twente denkt, nou, 8 miljoen voor iets wat 12 miljoen waard is, dat is een mooie koop. En dan kopen ze de kat in de zak. Dan kopen ze het voor 8 miljoen. En dan kopen ze de kat in de zak. Dan kopen ze een vreselijke kat in de zak. Want het sterkste aspect hiervan nog is dat zij vervolgens, nadat ze een eerste indicatieve bot van 8 miljoen hadden neergelegd, zelf het object ook hebben laten taxeren.

32:04 En wat zei die taxateur? Als je het allemaal helemaal verhuurd krijgt... en het is helemaal picobello... dan is het 10 miljoen waard. Maar in de staat zoals het er nu bij staat... 1,2. Hoe kan dat? Die Twenten wilde... 8 miljoen bij elkaar halen. En wilde dat de bank dat zou financieren. Dus zij wilde... een hoge waarde in een taxatie hebben... om daarmee naar de bank te gaan en te zeggen... leen mij 8 miljoen, dan kan ik het kopen. Elke luisteraar die wel zijn verbouwing heeft gefinancierd...

32:35 die snapt dit, want die denkt... ik moet hoog taxeren na verbouwing. Dat zijn dus allemaal mensen die in eigen woningen... die snappen dit allemaal. Want dit is wat ongeveer half Nederland doet... wanneer ze een eigen pand

32:48 gaan verbouwen. Maar kijk, zoals je het nu schetst... in dit scenario zouden geen strafbouwde feiten... van Klaas Hummel zijn te ontdekken... Hoe heb jij geprobeerd in jouw verdediging... dit scenario aannemelijk te maken?

33:00 We hebben heel veel aandacht besteed aan taxaties. Het object is een aantal keren getaxeerd. Ook door de Belastingdienst zelf. Die kwam dan weer op 7,5 miljoen. En we hebben vanaf het allereerste begin... zelfs voordat ik erbij betrokken was bij die zaak... is al aan de FIOD, aan het Openbaar Ministerie, erop gewezen... dat die taxatie er lag van die Twente die op 1,2 miljoen uitkwam. Daar hebben we nooit antwoord op gekregen. Dat is nooit geregistreerd. Pas twee weken voor de zitting kreeg ik voor het eerst antwoord van het Openbaar Ministerie op die lage taxatie. We hebben dus vooral getuigen gehoord in de taxatiesfeer, taxatiedeskundigen, Hoe moet je zo'n object taxeren? Welke taxaties zijn er allemaal? Wat

33:46 zijn de grondslagen geweest van al die taxaties? En zijn die taxaties eigenlijk wel met elkaar vergelijkbaar? Dus als je een taxatie hebt voor de verkoop op 2,3 miljoen... zijn die uitgangspunten die daarin liggen... zijn die nou hetzelfde of vergelijkbaar met de taxatie... door de Belastingdienst na de verkoop...

34:02 die uitkomt op 7,5 miljoen? Ja. En? Nou, uiteindelijk was dat natuurlijk niet zo. Elk van die taxaties ging uit van zijn eigen bijzondere uitgangspunten... Zijn eigen waardebegrip en zijn eigen dynamiek en methodiek. Wat mij opviel bij het inlezen in deze zaak... is hoe lang dit allemaal duurt, man. Je bent zeven jaar bezig geweest. Eigenlijk voordat je definitief de inhoudelijke behandeling gaat doen. Is dat normaal in dit soort zaken? Zeven jaar, Chris. Ja, het is gezinnig. Deze heeft vrij lang geduurd, maar het is niet eens uitzonderlijk lang. Oké, dan denk ik ook even aan de belangen van Klaas Hummel.

34:37 Zeven jaar lang hangt dit natuurlijk wel boven je hoofd. Dat is

34:40 zelfs

34:40 langer al, toch? Ja. Ja, en die had natuurlijk al wat avarij, maar het is wel lang. Inclusief het fiscale onderzoek, wat natuurlijk ook al een paar jaar voorliep... en waar hij ook een vragenbrief over gekregen had... heeft hij toch inderdaad wel 10, 11 jaar met deze zaak geleefd. Hij zegt, veel erger is wat er met taxateurs is gebeurd. Die taxateurs die dus voor 2,5 miljoen hebben getaxeerd... Toen hij het verkocht aan zijn ex, ja. Voordat hij het aan zijn ex had verkocht. Die werden in één keer beschuldigd dat zij in opdracht van Klaas Hummel... een valse taxatie van een veel te lage taxatie zouden hebben opgemaakt. En die werden ook vervolgd

35:13 in deze

35:13 zaak. En die werden ook vervolgd in deze zaak. Die hebben dus zeven jaar lang niet kunnen en mogen taxeren. Die zijn dus zeven jaar lang koud gesteld. En hebben hun werk niet mogen doen. Die inhoudelijke behandeling, wat herinner jij nog van die zitting? Zijn dat zaken waar nou heel veel pers op afkomt en dat soort dingen? Er zat behoorlijk wat pers in de zaak. FD? Nee, Telegraaf.

35:32 Ja, maar Enstra, Klaas Hilmond, dat waren natuurlijk bekende figuren. Die

35:37 journalist zit nu wel bij het FD. Bartmans, die kent hem niet. Maar wat opviel was dit. Dat de rechtbank aan het openbaar ministerie... dezelfde vragen stelde die wij al zeven jaar stelden. Namelijk, waarom is die taxatie nou precies vals? Waar zit nou de valsheid precies in die taxaties? Waarom is die taxatie nou vergelijkbaar met... Die taxatie? Of waarom is die niet? Heeft het Openbaar Ministerie überhaupt verstand van taxaties?

36:07 Werd die vraag gesteld? Die werd gesteld aan

36:09 het Openbaar Ministerie. Nee, we hebben eigenlijk helemaal geen verstand van taxaties. Jij zat tijdens die inhoudelijke behandeling... zat jij er best, zoals je er nu bij zit... ontspannen bij wellicht, of niet? Nou, ik heb mijn

36:20 pleitnoten nog even teruggelezen... en ik heb de inhoudelijke behandeling toen daar geduid... als een smeltende sneeuwpop. Die hele strafzaak smolt weg omdat... de moeilijke vragen die de verdediging de hele tijd naar voren had gebracht... en waar nooit serieus naar gekeken werd... en nooit een serieus antwoord op was geformuleerd...

36:38 nu door de rechtbank werden gesteld... en nu dus niet beantwoord konden worden door het Openbaar Ministerie. En dat is eigenlijk het deconfituren. En hoe staat Klaas Hummel erbij? Ik kan me voorstellen dat dit ook een soort katharsis voor hem is geweest. Ja, maar goed, weet je, hij was niet bij het requisitoor aanwezig. Want zo'n requisitoor in zo'n soort zaak, bij die zaak met name, was dat te verwachten.

37:03 Dat is dan toch al snel een aaneenschakeling van beschuldigingen en verwijten en misschien zelfs wel beledigingen. Dus ik heb tegen hem gezegd van, joh, je leest het wel na, ga er nou niet zitten, laat dat nou niet over je heen komen, want dan wind je je alleen maar op. Heb jij dat wel eens tegen een cliënt van je gezegd, Chris?

37:19 Ga daar nou niet zitten. Dat is alleen maar lelijke

37:21 dingen hoor je van die officieren. Ja, maar vaak in mijn zaken, in de meeste zaken...

37:24 Zitten ze

37:24 nog vast, hè? Ja, zitten ze vast en volgt de reclutor op de behandeling. Meteen op dezelfde dag en soms is het wel een andere dag. Maar het is een vrij vergaand advies, toch? Normaal gesproken doe je dat niet, of wel?

37:35 Nee, normaal gesproken doe je het niet. Maar hier was de sfeer in het dossier... En de sfeer in de opstelling van het Openbaar Ministerie...

37:46 zo

37:46 hard

37:47 en

37:47 zo naar dat het toch een... ik verwachtte een aaneenschakeling van

37:53 beledigingen.

37:54 En

37:55 daarom was hij er niet bij. Werde

37:56 dat ook? Ja, dat werd het ook wel. Wat werd er geëist? Ik geloof twee jaar. Twee jaar wegens fraude, oplichting en valsheid tegen schriften. Nou, nee. Natuurlijk belastingfeiten. Gebruik maken van een vals taxatierapport. En witwassen. Witwassen, ja. Dat is wel even, als je dat hoort eisen, twee jaar in de gevangenis. Dat is wel even stevig. Ja, en dan kun je nog zoveel vertrouwen hebben in je eigen verhaal.

38:20 Je kan nog zoveel vertrouwen hebben in je eigen zakelijk correcte handelen. Je kan misschien zelfs nog zoveel vertrouwen hebben in je advocaat. Maar het blijft natuurlijk altijd ontzettend spannend. Ja, je weet niet wat die rechtbank gaat doen. Hoe heb je daar gepleit? Met heel veel plezier. Want ik had natuurlijk een dijk van een zaak. Het was, als je die tijdslijn bekeek... als je de deskundige verklaringen over al die taxaties erbij pakte... als je de taxateurs van de Belastingdienst...

38:47 die dus het object hadden getaxeerd... als je die verklaringen bij de rechtercommissaris er nog bij pakte... het was voor mij een bijna niet te verliezen zaak.

38:58 Dat pleit ontzettend lekker. Wat ik me daarbij wel nog even afvraag... juist omdat dit zo lang heeft gespeeld... En dat onderzoek, dat voordert en dat voordert. En er komen nieuwe verklaringen bij. Is er nou nergens een moment geweest dat het OEM of de Belastingdienst... maar in ieder geval het OEM naar jou is toegegaan... en dat ze zegt, kunnen we dit anders oplossen nog of niet? Of zaten ze er echt totaal niet zo in? Nee. In dit soort

39:20 zaken doe je heel veel schriftelijk. Ik heb in 2015 al een tijdslijn geschreven van 30, 40 pagina's... en toegestuurd aan het Openbaar Mysterie. Kijk... is mijn tijdslijn zoals ik die uit het dossier haal. En volgens deze tijdslijn is er niks aan de hand. Ik heb er nooit reactie op gekregen. Dus er is nooit een serieuze, zoals de Duitsers zeggen, auseinanderzetsel geweest tussen het Openbaar Ministerie en het dossier.

39:44 Of het Openbaar Ministerie en de verdediging. Dan komt het vonnis. Was dat een spannend moment? Toch nog?

39:49 Terwijl je dacht, kat in het

39:50 bakkie? Nou, ik dacht niet kat in het bakkie. Ik dacht, ik heb gelijk. En het zal me hooglijk verbazen als ik ongelijk krijg. Maar nogmaals, ze zeggen een kameel is een paard. Dat is ontworpen door een commissie. Nou ja, een rechtpaard is een commissie van drie. Dus je weet nooit wat eruit komt. Die onzekerheid heb je altijd. Maar toch een ontlading. Wat werd het? Het werd een integrale vrij sport voor iedereen. En toen? Ben je toen in geheel in vastgoedstijl... de champagnekurken gaan laten knallen? Of heb je het bescheiden gevierd? Mag ik me op een verschoningsleg behoeven? Nee, het was ook voor Klaas een enorme ontlading. En er ontstond dus een spontaan feestje... bij een café in Zuid.

40:38 Waar ook de familie en vrienden langskwamen

40:41 En op schouders werd geslagen. Had je nog angst van... de dobarmist staat er zo hard in... Die zullen wel in hoge beroep gaan. Ik verwachtte niet dat

40:50 ze in hoge beroep zouden gaan. Juist omdat tijdens de behandeling ter zitting... al bleek dat ze eigenlijk niet goed wisten waar ze stonden. En eigenlijk daar toch wel flink door het eis waren gezakt. En dat bleek ook wel een juiste inschatting. Want binnen drie werkdagen kwam het bericht dat het OM berustte. En dat de zaak ze echt helemaal afgedaan was. Hoe kijk jij nou terug op deze zaak?

41:14 Het is een zaak waarbij... blijkt dat aandacht voor het detail werkt. Zo'n tijdslijn maken. Heel precies kijken. Wie zegt op welk moment wat? Wat is er precies op welk moment gebeurd? Een reconstructie maken. Dat heeft heel goed gewerkt. En er gaat niets boven... heel precieze, nauwkeurige analyse van de feiten. En de feiten geven je uiteindelijk de handvatten om een zaak te winnen. Of de feiten tonen aan dat je een zaak verliest. Dat je kansloos bent. Dat is het gewoon. Dion Brouwer, bedankt voor dit verhaal. En voor je komst in onze studio. Tot genoegen. Dit was Na Pleiten. Mijn naam is Wouter Lamers. Naast mijn co-host-advocaat Christian Vlokstra. Luister nu ook naar onze andere podcast Proforma.

42:01 Waar rechten en media samenkomen. En die is te beluisteren via bnr.nl slash proforma. Abonneert u zich op beide podcasts. Dan krijgt u een melding als er een nieuwe aflevering online staat. Tips kunt u sturen naar napleiten.bnr.nl zijn ook te volgen via Instagram. Volgende week zijn we er een weekje tussenuit. En de week daarna zijn we er natuurlijk gewoon weer. Met een nieuwe zaak. Tot dan!