Alzheimer 20 lat przed objawami? Co badania mówią o długowieczności

0:02 Dzień dobry Państwu, nazywam się Krzysztof Łoniewski. Pan jak się nazywa Panie Profesorze? Ja nazywam się Marek Postuła. Czyli sprawdzony stały skład i kolejny odcinek podcastu w stronę długowieczności. Poprzedni zamknęliśmy, w cudzysłowie zamknęliśmy, zakończyliśmy hemoglobiną glikowaną, czyli bardzo ważnym markerem w kontekście długowieczności.

0:22 Generalnie wątek badań to jest konik profesora Postuły i zapowiedzieliśmy, że w tym odcinku będziemy go kontynuować, więc to robimy. I zaczynamy, Marku, od białka GDF15. Przyznam szczerze, że znam Cię dobrze. Mówiłeś mi wielokrotnie o rozmaitych badaniach. Wiele z nich wykonałem, ale tego nie. O co chodzi? Rzeczywiście, no bo to badanie nie jest standardem absolutnym. Jest drogie? Nie wymyka się, jeśli chodzi o cenę z tego, co pamiętam, ponad inne badania. Ale nie jest standardowym badaniem po prostu. Nie jest to oferowane, rozumiem, zbyt często. Tak, nie jest często oferowane.

0:56 Ono jest bardziej znane. w kardiologii, chociażby w niewydolności serca, części w badaniach naukowych, stąd pewnie ono się mnie przebiło do takiej ogólnej świadomości. Natomiast jest to badanie bardzo ciekawe, bo to GDF15 to jest czynnik wzrostu i różnicowania 15, który należy do rodziny TGFbeta. Nic tam to nie mówi tłumacz? No to białka jest wydzielana przez komórki, które działają pod presją, czyli wtedy, kiedy chociażby mamy zaburzoną pracę, mitohondriu, wysoki stres w komórce, gdzie mamy stan zapalny, i to jest... Często mówimy o tym, że to jest taka mitokina, czyli sygnał wysyłany przez zestresowane mitohondry, a to tak chyba można najpierw obrazowo opowiedzieć.

1:43 I rzeczywiście, GDF15 nie wskazuje jakiejś konkretnej choroby, bardziej mówi, ile stresu biologicznego organizm w danej chwili dźwiga. Ale to trochę też tak, że te nasze minielektronie zaczynają szwankować, tak? No, są opoddane przeciążeniu, czyli jakby zaczyna się przeciążenie. A dlatego ja na to badanie zwróciłem uwagę, bo w takich analizach naukowych proteomicznych, czyli badaniach, które w nauce prowadzimy, bo są to badania, które analizują wiele setek czy tysięcy białek jednocześnie wydzielanych w różnego rodzaju procesach, to BGDF15 w większości tych analiz znajduje się w czołówce. białe, które zmieniają się wraz z wiekiem, które rosną wraz z wiekiem i bardzo dobrze przewidują ryzyko zgonu z wielu przyczyn,

2:29 bo one rosną chociażby przy paleniu papierosów, u osób, które palą papierosy, które mają cukrzycę, które mają choroby nerek. Przedległa mnie wydolność serca, o której już mówiłem, ale też zaobserwowano korelacje, czyli to, co naukowcy uwielbiają, czyli szukać związku jakiegoś zależności, nie można powiedzieć przyczynowo -skutkowego, bo to by było nadużycie zdecydowane. ale osoby, które mają słabszą siłę chwytu czy wolniejszy chłód, też mają podwyższone stężeń GDF15. No i my patrzymy na to potencjalnie jako ciekawy biomarkę, który coraz chętniej wykorzystujemy w medycynie długowieczności. I znów jest chyba to samo zalecenie, co w przypadku, z tego co pamiętam, kwasu moczowego i homocystainy, żeby

3:12 nie badać pod treningu tego GDF15, tak, po aktywności fizycznej. No tak, no bo znowuż mamy podobny kasus, tak jak pamiętasz, że tam kwas moczowy, to ATP się rozpada i to jest taki, można powiedzieć, bardzo dobry prekursor kwasu moczowego. Tutaj mamy do czynienia z tym, że ten znowuż wysiłek wytrzymałościowy, czyli długotrwały wysiłek, no powoduje, że te mitochondria są przeciążone.

3:37 I on po długim wysiłku... na przykład po ultramaratonie, czyli takim no ekstremalnym wysiłku, to mówimy już o ekstremalnych wysiłkach. Nie zalecamy, proszę Państwa, ultramaratonów. No pewnie są osoby, które uwielbiają, które potrzebują tego do życia, natomiast wpływa to w wielu aspektach niekorzystnie na nasz organizm. Ostry wysiłek może podnieść stężenie GDF 15, czyli na pewno nie należy go wykonywać w panelu badań po takim ultramaratonie, żeby ocenić. W ogóle po ultramaratonie powinniśmy oczekać. Najlepiej tydzień albo dwa, żeby wykonać jakiekolwiek badania, bo wiele będzie ich zaburzonych. Natomiast ten ostry wysiłek to działa jak hormeza, czyli krótki stres trenuje, a przeplekły szkodzi. W każdym razie Marek, warto

4:23 sobie zmierzyć GDF 15. Dołączę sobie? Absolutnie. No, chociażby ja patrzę na biologię. Bo energetycznie możemy siadać, jeżeli się okaże, że mamy za wysoki poziom, prawda? No jest, bo ja bym bardziej tu szedł w kierunku takim, że to jest takie coś pomocnego, jak bardzo jesteśmy niedobrzy dla swoich mitohanów, czyli jakie nadużywamy ich.

4:42 pracy, czyli jak zbyt intensywnie wykorzystujemy, ale też warto zwrócić uwagę, że metformina podnosi GDF15. Znowu wracamy do metforminy, leku stosowanego, tak jak mówiliśmy, przez domorosłych specjalistów od długowieczności, bo wykazano, że metformina lekko obniża masę ciała i jedna z hipotez mówi o tym, że poprzez podnoszenie GDF15 ona właśnie hamuje ten apetyt i dlatego... dlatego osoby chudną. Ale również mamy paradoks stulatków, no bo w medycynie mamy bardzo dużo paradoksów i między innymi... Z książki naszej pamiętam o tych paradoksach stulatków. Tak, no i stulatkowie mają bardzo wysokie GDF15, mimo że dożyli setki.

5:23 I to jedna z interpretacji, że nie zawsze to musi oznaczać alar, może być to też odpowiedź ochronna. Wyobraziłem sobie, jak my będziemy mieli postulat i jak będziemy rozmawiali, sprawdzali sobie poziom GDF15. No my sobie też będziemy musieli zbadać IGF1, czyli podobny czynnik wzrostu typu pierwszego. Opowiadaj co to z kolei za parametry, dlaczego jest ważne. To jest bardzo ważne z tego względu, że sam hormon wzrostu, który znowuż są osoby, które sobie stosują hormon wzrostu, uważając, że to jest ich droga do długowieczności.

5:56 Znam takich, którzy to stosują i uważają, że jak nie będą stosować mało tego, że jak przerywają, to od razu wyglądają starzej. Mają przeszłość w sportach siłowych, o tak bym powiedział. To też są takie choroby. No właśnie. Natomiast rzeczywiście hormon wzrostu wydzielany jest pulsacyjnie, no przede wszystkim w godzinach nocnych, dlatego sen jest tak ważny, szczególnie u dzieci, młodzieży.

6:16 Kolejny odcinek poświęcimy akurat właśnie temu tematu i super ważnemu, myślę o śnie. Tak, będziemy mówić o śnie. Natomiast rzeczywiście jeśli... Patrzymy na to, jak właściwie, co się dzieje potem, jak ten hormon wzrostu, jak on działa, no to on działa m .in. poprzez IGF -1, który jest stabilny w ciągu doby i stanowi takie praktyczne okno na całą oś hormonu wzrostu. Oczywiście IGF 1 z wiekiem jego stężenie spada i my, to tak się nazywa w literaturze, somatopauzą, czyli takim, no właśnie, wyciszeniem. I tu również mamy do czynienia z krzywą U, czyli za wysokie stężenie IGF -1 wiąże się z większym ryzykiem chociażby raka prostaty, raka piersi, raka ilita grubego, a za niski z sarkopenią, czyli zanikiem

7:02 tkanki mięśniowej, zespołem kruchości, który jest efektem sarkopenii, chorobami serca i pogorszeniem funkcji poznawczych. Krzywa U, znowu tutaj, tak, jest optymalna. Tak, krzywa U jest optymalna. Dlatego my nie wyznaczamy norm dla IGF -1, tylko patrzymy właśnie na to stężenie i nie dążymy do wyższych wartości, prawda? Tylko jakby oceniając patrzymy no trochę na te widełki, o których ja pamiętasz uciekałem, żeby nie patrzeć na normy populacyjne, no to tutaj w przypadku IGF -1...

7:34 trochę patrzymy, czy my się mieścimy w widełkach, czyli nie dążymy do tego, żeby IGF -1 był w górnych granicach widełek, czy też w niskich granicach widełek, tylko żeby było tam bliskie optimum, czyli taka średnia populacyjna, to jest tutaj w tym przypadku zdrowa. No bo oczywiście ten szlak to podobnie jest jak ze stężeniem witaminy D. To pamiętamy, że stężenie witaminy D Zbyt niskie, ale też zbyt wysokie, jest bardzo niekorzystne i też suplementując witaminę D należy o tym pamiętać, żeby to bada nie wykonywać. Natomiast IGF -1, jak się spodziewasz, również aktywność fizyczna ma wpływ. Raczej nie pojedynczy trening, ale intensywny wysiłek i głęboki sen, no to tak jak powiedzieliśmy, to dwa takie najważniejsze fizjologiczne

8:26 bodźce zwiększają wyrzut. hormonu wzrostu, stąd wracam do tego, jak mantra, że dziecko powinno się wyspać i powinno mieć codzienną aktywność fizyczną i to jest najważniejsze dla takiego harmonijnego rozwoju. Myślę, że nam też by się to przydało, taka zasada codzienna. Staram się o to dbać. Ten IGF -1, wiele się zmieni po pojedynczym treningu, bo pojedynczy trening niewiele wniesie do funkcjonowania naszego organizmu, ale... Już po kilku tygodniach takiego wytrwałych, regularnych wysiłków na pewno możemy zobaczyć zmianę w stężeniu IGF -1. Szczególnie, że nasze mięśnie, można powiedzieć, mają swój własny IGF -1, który się nazywa MGF, czyli to jest mechaniczny czynnik wzrostu, czyli pod wpływem tych mechanicznych

9:13 obciążeń uwalnia ten MGF, który działa przede wszystkim miejscowo i wpływa korzystnie na regenerację mięśni po wysiłku. Profesorze, trzeba zjeść odpowiednio dużo po treningu. Nie jedzmy za mało, prawda? Tak, no bo to jest z kolei ten IGF, jak sobie pomyślimy, jak on jest po treningu, nam nie rośnie. To znaczy, że my coś źle robimy. Taki dobry trener, jak zobaczy IGF jeden, niski po jakimś cyklu treningowym, to znaczy, że albo on tego swojego klienta przetrenował, albo wręcz mamy coś, co częściej u kobiet występuje, czyli tak zwany względem niedoboru energii. czyli mamy dużo treningu, ale no właśnie mamy nie odpowiednią kaloryczność posiłków, no bo tutaj ta redukcja masy ciała, czyli chęć redukcji masy ciała poprzez sport

10:02 jest zbyt dużym czynnikiem wpływającym na tę chęć naszego ćwiczenia, czy też powodującym, że my ćwiczymy. No i zapominamy, że to wszystko powinno być zbilansowane i GF1 trochę nam o tym podpowiada i przypomina, że przetrenowanie niedobory energii to mogą być taką negatywną konsekwencją zbyt intensywnych i źle dobranych obciążeń. Jeszcze jeden ważny wątek związany z dopingiem w sporcie, a IGF -1, gdyby nie doping w sporcie, to my byśmy się pewnie w ogóle nie poznali, bo tak się właśnie zaczęła nasza znajomość i przyjaźń. Natomiast mów w czym rzeczy, jeżeli chodzi o dopingi IGF 1? No nie, no to jest jedna z metod badawczych, wykrywania dopingu hormonu wzrostu. Czyli nie mierzymy stężenia hormonu wzrostu, tylko mierzymy

10:45 stężenie IGF -1. Marker przebudowy kolagenu trzeciego, także to są takie dwa markery, które oceniamy u sportowców, których podejrzewamy, że oni nadużywają tego hormonu wzrostu. Ale oczywiście u osób starszych, no nie hormon wzrostu chroni przed sarkopenią, tylko trening oporowy połączony z odpowiednim ilością białka. Przypomnijmy, to jest badania naukowe wskazują na 0 ,4 do 0 ,6 gram białka na kilogram masy ciał osób zagrażonych sarkopenią.

11:15 I na to są badania naukowe, a już wyższe dawki mogą... nie przynieść tych korzyści, a być wręcz szkodliwe. Odpowiednia podaż białka jest naprawdę bardzo ważna, gdy zaczynamy się starzeć. Piszemy na ten temat poradnik, który niebawem ukaże się na rynku. Tam będą bardzo wyraźne podpowiedzi. Co z tym białkiem? Robak, który żył dwa razy dłużej. Taka ciekawostka, Marku. No tak, no to też piszemy w naszej książce, bo to jest jedna z mutacji w genie DAW2, który jest odpowiednikiem receptora dla insuliny i GF1. Okazało się, że mutacja taka właśnie hamująca podwaja długość życia nie cieni takich robaków. Czyli tutaj mamy taki dowód, że stażenie ma przełączniki genetyczne jednak. Ale okazało się, że właśnie chociażby

12:02 myszy karłowate, które mają wyłączoną oś hormonu wzrostu. żyją od 40 do 50 procent dłużej. Ale małe psy też żyją dłużej niż duże. No to okazuje się tak, że do Gniemiecki żyje średnio 7 -8 lat, a ci łała kilkanaście. To jest rzeczywiście te mniejsze rasy żyją dłużej. Ale mnie bardziej zaciekawiło to, że mamy... W Ekwadorze, w wiosce żyją osoby z zespołem Larona. To jest odizolowana taka wioska w Ekwadorze, zespół Larona, czyli mutacja, ta choroba jest związana z mutacją receptora hormonu wzrostu. I oni mają bardzo niski poziom IGF -1 i bardzo niski wzrost i co ciekawe prawie w ogóle nie chorują na raka i cukrzycę typu drugiego.

12:47 Dobre, co? Przeciekawe. Dobre, ale się okazuje, że oni wcale nie żyją dłużej. bo umierają szybciej z powodu wypadku i alkoholu, czyli pewnie alkohol, a potem wypadki. Czyli człowiek zawsze znajdzie sposób, żeby sobie to życie w pewien sposób umilić, ale raczej skrócić. To idziemy w stronę tych, co żyją po 100 lat. Mówimy o rodzinach stulatków i takich potąkach askenazyjskich stulatków. Tak, no to są Żydzi Askenazyjcy. To jest bardzo ciekawa populacja, bo jest bardzo homogenna i wdzięczna do badań. To pamiętam, że my wiele razy się powoływałem.

13:23 W Stanach Zjednoczonych są całe instytuty naukowe, które badają Żydów Askenazyjskich, no właśnie ze względu na ich homogeniczność taką genetyczną. Mamy w tej grupie etnicznej obserwacje, które ustulatków w tej grupie etnicznej. Częściej występują warianty genetyczne osłabiające aktywność receptora IGF -1 i oni żyją dłużej po prostu. A u kobiet z tej grupy etnicznej niż IGF -1 wiązał się zdecydowanie z dłuższym życiem. Jeszcze jedna ciekawostka związana z białkiem. Przed chwilą o nim mówiliśmy.

13:55 Za dużo białka podnosi poziom IGF -1, a pozdrobniże. No właśnie, to trochę tak powinno nam pokazywać, że to białko w wiele mechanizmów, bo ja tak jak czytając na temat białka i tego ile go potrzebujemy, jak ono działa na organizm, szlaki mTOR oczywiście, stymulowane przez BCAA, czyli aminokwas rozgałęziony, czyli leucyna izoleucyna valina. Zbyt długie, stałe, niepulsacyjne pobudzanie mTOR. Skraca nasze życie, także ma to chociażby związek z tym, jak my powinniśmy, chcąc zyskać mięśnie, jak powinniśmy i suplementację, i trening prowadzić.

14:37 Ale to pewnie na inny odcinek, natomiast tu rzeczywiście też nam się pokazuje, że to jest zbyt duże spożycie białka. Podnosi nam IGF -1, czyli to jest kolejny taki dowód. I to badał człowiek, który się nazywa Walter Longo, taki świetny naukowie zajmujący się dietami. On swoją dietę taką opartą na restrykcji kalorycznej zbudował, wprowadził komercyjnie na rynek. Walter Longo zbadał, że samo ograniczenie kalorii u ludzi niewiele zmienia, jeśli... Jeżeli przyjmiemy za dużo białka. Tak, jeśli przyjmiemy za dużo białka, czyli no to widać, że ten mechanizm jest istotny. I on zrobił taką analizę w 2014 roku. w którym wykazał, że wysokie spożycie białka przed 65 rokiem życia wiązało się z wyższą śmiertelnością,

15:18 a po 65 roku życia działa o ochronie, co pokazuje nam trochę, że nasze fazy życia determinują to, co i jak my powinniśmy jeść. Bo ja patrzę na to też tak przez pryzmat chociażby samych badań, że też jeśli chodzi o badania, to różne badania powinny być dedykowane 30, 40, 50 czy 60 -latkom, bo rzeczywiście te dekady życia zmieniają naszą biologię i to jest kolejny przykład tego, że rzeczywiście tak jest. Proszę Państwa, to jest absolutnie kluczowa sprawa z tymi przedziałami wiekowymi, o których mówi Marek i znów odwołam się do tego, że szykujemy taki poradnik, w którym będziemy to bardzo precyzyjnie podpowiadać. Myśląc także oczywiście o diecie i 65 plus, jak słyszymy tutaj od profesora, powinna się zwiększać podaż

16:00 białka i oczywiście trzeba wówczas pamiętać wcześniej także o treningu oporowym, żeby uniknąć sarkopenii i zespołu kruchości. Marku, to też jakaś historia sprzed niedawna, bo pamiętam jak komuś podpowiadałeś, pamiętaj, żeby zmierzyć sobie poziom białka tau. Taki modny teraz termin w świecie długowieczności.

16:18 Oczywiście zaraz do tego dojdziemy, komu ja zalecam ocenę stężenia białka Tao, bo nie każdemu. Natomiast co to jest w ogóle białko Tao? To białko Tao to jest, można powiedzieć, to jest taki stabilizujący szkielę dla komórek nerwowych. Czy dobrze mi się kojarzy z chorobą Alzheimera? Bardzo dobrze, bo w chorobie Alzheimer 'a to białko jest nadmiernie fosforylowane, czyli zachodzą procesy chemiczne, no bo jednak na nasz organizm to jest czysta biochemia, czy chemia. Pulsujące laboratorium, prawda? Oczywiście. To powoduje, że ta fosforylacja odrywa te białka od tego szkieletu i one się tak plączą. Splątane białko i to takim białkiem z pitału 217. Tu jest ufosferylowane w tej pozycji 217, dlatego się tak nazywa. I okazuje się, że

17:07 mamy świetne badania, naprawdę doskonałe badania, które pokazały, że jego stężenie rośnie, gdy w mózgu zaczynają się odkładać blaszki amyloidowe, czyli to, co jest między innymi, bo stężenie białka tau, blaszki amyloidowe są takimi biomarkerami choroby Alzheimera. No i to, powiedzmy, to stężenie białka tau. wyprzedza o kilka, kilkanaście lat pierwsze objawy harba alzheimera, czyli można powiedzieć, że jest takim wczesnym predyktorem.

17:33 Obok badań genetycznych w genie APO Epsilon 4. Jałko Tao, można powiedzieć, że u osób, które mają chociażby wywiad rodzinny, mają jakieś zaburzenia w pamięci, czy wczesne zaburzenia poznawcze, no właśnie coś takiego... warto wykonać, no chociażby, żeby zrozumieć ten proces, który się zaczyna i jakie elementy wdrożyć. Rozumiem, że ty mówisz nie tylko o chorobie Alzheimera, ale o innych chorobach neurodegeneracyjnych także. Nie, akurat tu mówię o chorobie Alzheimera, bo to typowo białko TAU to choroba Alzheimera, to jest jakby...

18:05 Rozumiem. Nie jest to tak, że jak mam podwyższone białko TAU, to będzie mieli na pewno choroba Alzheimera. No bo właśnie do tego chce dojść, że podwyższone stężenie białka TAU może budzić niepokój u osoby zdrowej. I to jest naturalna rzecz, natomiast z drugiej strony też patrząc na badania naukowe i za chwilę do tego dojdziemy, no to też coraz więcej wiemy, jak to stężenie białka tau obniżyć. No to co, chcesz o tym powiedzieć teraz? No ja bym jeszcze może zatrzymał się w kontekście długowieczności na tym białku tau, bo rzeczywiście, tak jak powiedziałem, to choroba Alzheimer jest pewnym procesem biologicznym i ten amyloid zaczyna się odkładać mniej więcej od 15 do 20 lat przed tym, jak się pojawią kłopoty

18:45 z pamięcią. I oczywiście, tak jak powiedziałem, chciałbym podkreślić to, że u osób bez objawów nie ma udowodnionego leczenia, które zatrzymałoby chorobę, czyli nawet to, że jak mamy leki antyameloidowe w badaniach klinicznych, no nie zawsze się, niestety, mamy dużo takich badań, które się nie powiodły, ale mamy ich coraz więcej i pewnie za chwilę pojawi się lek, który rzeczywiście będzie odpowiedział na... te coraz doskonalsze metody diagnostyczne.

19:16 Natomiast okazuje się, że takim najlepszym lekiem jest aktywność fizyczna, bo ta aktywność fizyczna nam się przewija w tych badaniach biochemicznych, jak ona wpływa na stężenia poszczególnych biomarkerów. No i mamy takie świetne badanie opublikowane w Nature Medicine w 2025 roku. badanie z Uniwersytetu Harvarda i okazało się, że u osób z amyloidem, białkiem amyloidowym w mózgu te 5 tysięcy kroków dziennie wiązała się z wolniejszym gromadzeniem białka Tao i opóźnieniem funkcji poznawczych o 3 lata, a jak zwiększono liczbę kroków, czy też oceniano tą kolejną grupę Kohorte 7 ,5 tysiąca kroków, to ta się zwiększała około 7 lat, czyli...

19:59 Sporo. Czyli widać, że ta aktywność fizyczna to jest taki na pewno ciekawe rozwiązanie lub też, może nawet nie ciekawe, ale takie must have, jak to się mówi, czyli coś, co powinno być naszą codziennością, jeśli chcemy żyć długo w zdrowiu, bo okazuje się, że jak popatrzymy na te harby cywilizacyjne, jest to najlepszy sposób na prewencję, no chociażby... prewencję zaburzeń pamięci. Pamiętasz taki odcinek, jak mówiliśmy, że te osoby aktywne mają lepszy hip -hop camp i tamtą mapę lepiej czytają, potem lepiej się orientują w przestrzeni.

20:32 I rzeczywiście, no mamy badanie z 2011 roku. Bo hip -hop camp, z tego co pamiętam, to jest ta część mózgu, która odpowiada właśnie za sprawy poznawcze, tak? Poznawcze, no i taką orientację w terenie można powiedzieć i osoby, które regularnie się ruszają, mają większą objętość hip -hop campa i dzięki temu Też mózg się niestety zmniejsza wraz z wiekiem, jeśli go nie trenujemy, czyli jeśli nie czytamy, jeśli jesteśmy aktywni fizycznie, jeśli nie mamy właśnie takich wyzwań intelektualnych w życiu codziennym. No to ten mózg, wiadomo, każdy narząd nieużywany nam degeneruje i to nie chodzi o to, żeby wchodzić w głupie dyskusje, tylko żeby właśnie trenować go poprzez mądre, codzienne, proste działania czasami, które zapobiegają

21:14 zanikowi tego narządu. Gdyby Państwo nie mieli motywacji, żeby sięgnąć po książkę i pójść na trening, to właśnie Państwo usłyszeliście. No właśnie. A dlaczego na trening? Dlatego, że mięśnie stymulują wydzielanie BDNF. To jest mózgowy czynnik wzrostu, który swego czasu badałem. Czyli rozmawiają z mózgiem. Oczywiście tak. To jest taki, można powiedzieć, że BDNF to jest taki nawóz dla neuronów.

21:37 Nawóz, okej, no tak. Czyli, no, stymuluje ich wzrost, połączenia między synaptyczne. No ale również mięśnie wydzielają wzrost, który się nazywa irysyną. Czyli to jest miokina z kolei, czyli znowu już mamy... Widać, że mięśnie się lubią komunikować z naszym mózgiem, czyli to nie do końca jest tak, że osiłki to zawsze są mniej sprawni. Znowu krzywa łó profesorze. Dokładnie, trochę to tak jest. No ale oczywiście, jeśli są to sporty kontaktowe, czyli boks. To akurat nie służy. Tylko, że wiesz co, ze sportami walki z boksem jest też trochę tak jak z bieganiem i z maratonami. Samobieganie jest w określonych dawkach bardzo dobre. Boks, gdy wchodzisz do ringu i nie dostajesz po głowie, też jest fajny

22:17 i dobry, bo jest ogólnorozwojowy. Oczywiście, ja tutaj nie deprecjonuję walorów tego sportu, ale pokazuję też drugą stronę medalu, że te ryzyko wstrząśnienia mózgu urazu w głowę u bokserów. piłkarzy, zawodników futbolu amerykańskiego, który... Stąd też zakaz główkowania wprowadzone, wiesz, przez mądre kraje. Myślę o główkowaniu dzieci, małych piłkarzach. Tak, rzeczywiście.

22:41 No ja pamiętam, że nigdy nie lubiłem trzymać piłki na główkę, zawsze mi głowa bolała. A ja też nie lubiłem. Ale znam takich, co bardzo lubiłem. No, ale okazuje się, że to Białko Tao opublikowano w Jamie, przeze mnie wspominanie w ostatnim odcinku w 2024 roku. Białko TAU trafnie rozpoznawało chorobę Alzheimera w około 90 % przypadków. No to przeciekawe. I to był zdecydowanie lepiej niż testy wykonywane przez lekarzy, czyli testy takiej pamięci, które stosujemy jako badania przesiewowe. Także to jest bardzo ciekawe. No do tej pory, wiesz, no jednak diagnostyka choroby Alzheimera była inwazyjna, bo robiliśmy albo na kłucie lędźwiowe, czyli pobieraliśmy to białko i ocenialiśmy stężenie białka TAU innego rodzaju,

23:23 nie to P217, tylko innego. podtypu białka TAO w płynie mózgowo -rdzeniowym. Czy też robiliśmy badanie PET, czyli badania obrazowe, które są drogie. Natomiast teraz to białko TAO -217 w 2025 zostało dopuszczone przez FDA jako pierwsze badanie z krwi wspierające diagnostykę choroby Alzheimera. Zaznaczam, że wspierające diagnostykę, a nie diagnozujące chorobę Alzheimera, bo to...

23:48 To właśnie szczegóły mają znaczenie, bo ja uczulam, że jeśli ktoś będzie z naszych słuchaczy chciał sobie zrobić takie badanie, to trzeba jakby do tego podchodzić z dużą zdozą ostrożności. To co mówiliśmy, zadać sobie pytanie, jaka będzie konsekwencja tego wyniku i co ja z nim zrobię i czy rzeczywiście, czy się go nie wystraszy, nie zdewastuje mojej psychiki, czy też wręcz będzie dla mnie takim motywatorem właśnie po to, żeby zastanowić się. nad tymi elementami, które mogą korzystnie wpływać, no bo jednak sen, o którym będziemy mówić, to jest moment, kiedy nasz mózg się oczyszcza, między innymi z beta amyloidów i białka tau. Obok sportu to jest drugi, można powiedzieć, lek na choroby neurodegeneracyjne.

24:28 Czyli taka autofagia mózgu. To jest bardziej mówimy tutaj o układzie glimfatycznym. To jest bardzo ciekawe takie pojęcie, które nie tak dawno zostało wprowadzone, ale o tym powiemy sobie później. Też ważne jest, że prawie połowa demencji, bo to mniej więcej 45 % przypadków, jest potencjalnie do uniknięcia, bo jak sobie, ja, moje ulubione badanie, czy też publikacja z Lancet z 2024 roku wskazała 14 modyfikowalnych czynników ryzyka demencji i uwaga, tam numer jeden, numer dwa to były zaburzenia słuchu i zaburzenia wzroku, czyli każdy z nas w pewnym momencie życia powinien sobie zbadać słuch, zbadać wzrok. To są dwa elementy.

25:11 Mówiliśmy o tym, tak. Ale jeśli mamy zaburzenia słuchu, to aparat słuchowy jako jakby poprawa funkcjonowania w otoczeniu. I obniżenie przez to ryzyka demencji, prawda? Oczywiście. No to też mówiliśmy o szczepieniach, prawda, przeciwko RSV, czy... Półpaścowi chyba. Półpaścowi, ośpawieczna półpaśc. Też są badania, które pokazują, że to zmniejsza ryzyko demencji Hebert -Alzheimera.

25:32 O 40%. Tak, bardzo dużo. No ale naciśnie techniczne... wysoki cholesterol, brak aktywności, palenie papieru, izolacja społeczna, no to też są kolejne elementy zwiększające ryzyko demencję. Marek, bardzo ważne rzeczy powiedziałeś na zakończenie, bo wiesz co, takie odnoszę wrażenie, że ty dajesz pod rozwagę w ogóle tutaj, czy to białko to by mierzyć. Mierzyć czy nie mierzyć? Podpowiedziałbyś mi zmiesz to sobie? i przyjdź do mnie? Zacząłbym jednak od tego, że musiałbym z Tobą porozmawiać i ocenić Twoje, jakby na podstawie ankiet, które wykonuję u swoich klientów, czyli ocenić funkcje poznawcze i zobaczyć, jak to się zmienia w czasie.

26:07 Rozumiem. Też współpracuję z moją przyjaciółką Dorotą Kosowską -Kun, która będzie na naszej konferencji Warsaw Longevity Forum, która będzie opowiadać o rozwiązaniu, które wprowadziła, na początku wprowadziła w Stanach, teraz będzie dostępne w Polsce, czyli takie narzędzie do oceny funkcji poznawczych. w domu, czyli taki trening mózgu, ale też pokazujący, na ile nasz mózg jest sprawny. Ścieżkę taką opracowałem, jak to narzędzie wprowadzić praktycznie, no to pewnie jak się pojawi tam taka czerwona flaga... To Ty zalecasz.

26:39 To wtedy pewnie warto rozważyć, wykonanie takiego badania, no po to, żeby, no właśnie, znaleźć się pod specjalistyczną opieką, dowiedzieć się, co można zrobić prewencyjnie, bo zawsze można coś zrobić prewencyjnie, to nie jest tak, że... człowiek ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera, czyli chociażby z niekorzystną genetyką będzie miał chorobę Alzheimera, bo to jest zbyt duże uproszczenie. To jeszcze jeden temat, wątek.

27:04 Wczorajszy trening w dzisiejszych wynikach. Tak to zatytułowałeś. No rzeczywiście, bo to jest coś takiego, że my zapominamy o tym i to ja bardzo często widzę. Szczególnie przyznam, że najprostsze badania, tak jak chociaż benzymy wątrobowe, czyli to transamin, zenazy, asparaginowa i alaninowa, czyli AST i ALT. Ja mam pacjentów, którzy wyglądają tak jak my, czyli są zdrowi, nie są otyli, są aktywni fizycznie. No i przychodzą do mnie i okazuje się, że wynik mają podwyższony. No i z wywiadu, a nie mają obciążenia, a nie piją alkoholu, a nie mają infekcji. Często sobie robią ze strachu USG wątroby, które jest prawidłowe.

27:45 Albo próby wątrobowe. To są próby wątrobowe. Ale to inaczej, to te pogłębione testy, które ja sobie zrobiłem, to też mnie podniesione poziomy i okazało się, wiesz, wiele lat temu, że mam HCV i akurat to było bardzo ważne badanie. Tak, ale to w twoim przypadku to jest zupełnie inna bajka, prawda? Natomiast ja mówię o takim osobach, które się regularnie badają i które przychodzą do mnie i mówią, że tutaj enzymy wątrobowe nagle na pewno leki, no i szukamy leki, suplementy i tak dalej. Wiadomo, że to jest moment taki, gdzie trzeba No zacząć proces poszukiwawczy, no ale bardzo często to jakby okazuje się, że taki do siedemdziesięciu dwóch godzin, czyli do trzech dni po intensywnym treningu, a po maratonie

28:26 nawet do siedmiu dni, no te enzymy są podwyższone. Mówimy, że to są enzymy wątrobowe, ale pamiętajmy, że one są również wydzielane przez mięśnie, szczególnie ten sam indyzynaza asparaginowa, która właśnie może być podwyższona przy prawidłowym ALT, to wskazuje na to, że mieliśmy intensywny trening, dlatego no też ja patrzę jednocześnie na stężenie kreatyniny i filtrację kłębuszkową, czyli ten GFR. Promatujące knerkami, prawda? No bo jeśli mam pacjenta, przyznam, że wczoraj miałem nawet takiego pacjenta, bo to takie, że mi się czasami tak od razu przypomina najbliższy taki, no nie chcę tego użyć, żeby nikogo nie obrazić, ale przypadek taki, gdzie no miałem wyniki osoby bardzo zdrowej, zadbanej, aktywnej fizycznie,

29:12 ustrukturyzowany trening, dieta, no jakby można powiedzieć, że bardzo świadomej, no i patrzymy na wyniki, a tam jest ALT i AST podwyższone. Cały wywiad, poświęcamy na to 5 minut naszego czasu, po czym ja patrzę też na wyniki kreatyniny, która też jest obniżona. Okazuje się, że to jest po ciężkim treningu, gdzie było odwodnienie, no bo kreatynina jest podwyższona, EGFR obniżony.

29:37 Czyli to mi się składa na to, że na podstawie badania już jestem w stanie zrozumieć, że tu mamy do czynienia ze zbyt intensywnym treningiem i zbyt krótkim przede wszystkim, odstępem pomiędzy treningiem. a pobraniem badań. Ja sam trenuję, ja wiem, jak to jest trudno sportowcowi powiedzieć, słuchaj, stary, ty teraz przestań na 3 dni trenować, bo musisz sobie zrobić badanie. Nie no, bo to tak samo słuchaj z PSA, z PSA, ja jestem kolarzem.

30:02 To miałeś taki przypadek chyba, że miałeś bardzo podwyższony? Miałem podwyższone PSA, bo PSA powinniśmy robić przynajmniej 48 godzin po ostatniej jeździe na rowerze. Ja miałem podwyższone PSA, bo okazuje się, że 50 % mężczyzn ma tak zwane... bezobjawowe zapalenie gruczołu krokowego, czego jedynym objawem jest podwyższone stężenie PSA. I oczywiście, jak ja to zobaczyłem osobiście, no to alert był bardzo duży, bo następnego dnia o 6 .30 rano już byłem na rezonansie magnetycznym gruczołu krokowego. No bo pierwsza myśl, jak miałem PSA zawsze poniżej jednego, nagle mam siedem, no to co, no pierwsza myśl, człowiek myśli nowotwór.

30:42 Oczywiście, to jest normalne, bardzo ludzkie. Ja sobie natychmiast wykonałem rezonans magnetyczny, bo żonie, pamiętam, powiedziałem, że muszę jechać do pacjentów wcześniej. Żeby jej nie niepokoić. Żeby jej nie niepokoić. I jak dostałem wynik, no to miałem, że to jest, badanie obrazowe wskazuje na prawdopodobny proces zapalny. No ale co potem?

31:00 No potem oczywiście badanie typowo urologiczne, perektum, czyli to, co każdy facet musi w swoim życiu przejść. Mamy za chwilę... Listopad, warto o tym mówić, no de facto ten odcinek się ukaże w listopadzie i warto przypominać panom, że nie tylko kobiety powinny się badać, ale mężczyźni też jądra regularnie i oczywiście badanie perektum też powinno być wykonane regularnie w pewnym momencie życia, po 50 roku życia to na pewno.

31:31 Natomiast to PSA ja sobie potem wykonałem po trzech miesiącach. Dostałem zalecenie zakaz jazdy na rowerze, oczywiście zakaz... Przed badaniem. Nie, na trzy miesiące, żebym ograniczył, co było dla mnie ekstremalnie trudne. Przyznam tutaj się, że nie utrzymałem tego zakazu. Ale rzeczywiście przed badaniem... Zrobiłem sobie te tydzień bez roweru. I badanie mi wyszło prawidłowe, takie wróciłem do tej swojej normy. Ale to pokazuje też budowanie tej świadomości, że ta aktywność fizyczna jest zdrowa. Ale jeśli już się badamy, to takich badań mamy więcej, no bo chociażby testosteron po długim wysiłku nam spada, mimo że wiemy, że długoterminowo ten trening siłowy to jest podstawa na odbudowanie testosteronu,

32:12 czy też dbanie o testosteron. poprzez trening siłowy, to jest jakby można powiedzieć, że tu równoznaczne. Wademecum. Wademecum, a co więcej, no po wysiłku fizycznym wzrastają nam markery stanu zapalnego, no bo de facto wysiłek fizyczny to jest, my mówimy o tej hormezie, czyli stymulacji. Czyli takim boczcowaniu, tak. Dokładnie. Na pewno nam po ciężkim treningu, nam interleł Kina 6, czyli marker taki przeciw i prozapalny, no bo to w zależności od stężenia i momentu, kiedy to się wydziela. bo działa na początku prozapalnia, potem przeciwzapalnia, jakie stymulujemy i wykorzystujemy ten efekt hormesy, bo to jest wydzielane przez mięśnie. No CRP rośnie, rosną neutrofile, rosną leukocyty, czyli też po treningu, jak wykonamy

32:55 morfologię, to też to widzimy. Lymphocyty nam spadają. Co za tym idzie, takie parametry, które ja mierzę z morfologii też będą zaburzone, mówiące nam o aktywacji układu immunologicznego, ale rośnie nam też ta... Ferytyna, coś co jest bardzo ważne w kontekście gospodarki żelazowej i adaptacji do wysiłku fizycznego, bo przy niskiej ferytynie adaptacja do wysiłku fizycznego do obciążeń jest kompletnie fatalna. No i GDF 15, o którym mówiliśmy, też nam wzrasta. Stąd też te 48 godzin to jest taki minimum. Ja już nie mówię o takich badaniach, które badamy u maratończyków. Ja robiłem takie badanie z moim przyjacielem Łukaszem Małkiem, który też u nas był. u osób, które biegły był kiedyś taki bieg na stulecie Polski i tam pobierana

33:41 była krew u osób, które biegły 100 kilometrów na stulecie Polski. Ekstremalny wysiłek, badaliśmy ich i tam widzieliśmy, że enzymy markeru uszkodzenia mięśnia sercowego podwyszone, niewdolności serca podwyszone, no bo rozpadają nam się komórki i one wydzielają wiele tych substancji, o których ja mówię. No i wreszcie jak mówimy o tej farytynie, no to też warto zwrócić uwagę na to, że Po pierwsze odwodnienie prowadzi do chemokoncentracji, czyli będzie nam się podwyższa stężenie hemoglobiny, hematokrytu, wyższe stężenie albuminy, ale również jak uderzamy stopami o podłoże dochodzi do hemolizy, czyli uszkodzenia komórek kwiatwórczych, czyli też widzimy, że to przy długotrwawym biegu też może mieć kompletnie morphologię rozjechaną,

34:28 ale również możemy mieć obniżone stężenie żelaza i ferytyny długoterminowo. bo hepcydynach w białku, które się wydziela, hamuje nam wchłanianie żelaza, czyli to też jest przy suplementacji, chociażby jeśli suplementujemy żelazo, to suplementujmy je rano przed treningiem, a nie po treningu, bo wtedy się wydziela hepcydna, która będzie nam blokować wchłanianie żelaza. I widzieć, że to jakby zrozumienie tych badań, nawet prostych, jest absolutnie trudne i wymaga dużej uwagi.

34:57 To znaczy na pewno jest ciekawe i wiesz co, wniosek podstawowy płynie z tego co ty powiedziałeś, żebyśmy pamiętali, żeby po intensywnym treningu czy po starcie nie robić sobie badań. Odczekajmy po prostu. Ale też suplementacja zobacz, że też suplementacja czasami potreningowa, no nie wszystko po treningu, część rzeczy musimy przed treningiem, tak jakby chociaż nie wiem, suplementację żelaza, no właśnie dlatego, że... A ty suplementujesz żelazo? No ja nie potrzebuję, nie mam deficytów.

35:21 Ja jestem zwolennikiem zasady, żeby mierzyć i reagować, a nie żeby brać bez pojęcia. Najpierw zmierz, potem zażyj. To jest ta zasada. Też tak można, dokładnie. Profesorze, wielkie dzięki. Myślę, że ci, którzy będą wchodzić w ten temat, przesłuchają ten odcinek kilka razy. Znam takich, zwłaszcza tych, którzy uprawiają amatorsko sport.

35:42 Następnym razem... Przyjrzymy się właśnie tematy cesnu. Bardzo ciekawy to będzie odcinek, zresztą wszystkie nasze są ciekawe. Bardzo dziękuję i mówimy do usłyszenia i do zobaczenia. No i przede wszystkim zapraszamy wszystkich na Warsaw longevity forum, no bo tam zaprosiliśmy naprawdę wybitni. Tuzłów! W dzień, w pierwszy dzień 24 listopada będą wybitni specjaliści z całego świata, bo jednak chcieliśmy zaprosić dla państwa osoby, które Są kio opinioliderami, jeśli chodzi o medycynę długowieczności. Wiele tematów związanych pośrednio i bezpośrednio z biologią starzenia. Będzie o ekonomii, o tym jak ta nasza gospodarka powinna czerpać z tej idei długowieczności, jak my powinniśmy przekształcić, czy też zastanowić się, czy jesteśmy

36:32 w stanie przekształcić, walczyć. z niekorzystą demografią naszego kraju, właśnie poprzez wdrażanie zasad długowieczności, zwiększenie, wydłużenie produktywności, zadbanie o naszą własną długowieczność, no bo im dłużej będziemy zdrowi... Tym dłużej będziemy produktywni. Profesor postuło uku taką tezę, że nowoczesne państwa już z niebawem zaczną rywalizować nie tylko na PKB, ale także na długowieczność.

36:57 Prawda profesorze? Prawda. Oczywiście. I tu stawiamy kropkę. Do usłyszenia. Do usłyszenia.