
Kapitelklicken springt direkt hin
Shownotes
EU versnelt Oekraïense toetreding | Europese veiligheidsorde | Oekraïense drones
Oekraïne voert een intensieve drone- en raketoorlog tegen Rusland. Moskou reageert met grootschalige aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur en voert de druk op de scheepvaartroutes in de Zwarte Zee op. Rob de Wijk analyseert de gevolgen van storingen bij Starlink en Starshield. Die blijken minder groot dan aanvankelijk gedacht, maar dwingen Oekraïne wel tot de kostbare inzet van F-16's en geavanceerde AI-drones. Rond Oleksandrivka probeert het Oekraïense leger ondertussen de Russische aanvoerlijnen te verstoren. Volgens De Wijk raakt de oorlog inmiddels aan de fundamenten van de Europese veiligheidsorde.
Tijdens nieuwe trilaterale gesprekken met Oekraïne en de Verenigde Staten herhaalt Rusland een oude eis: Navo-troepen moeten zich terugtrekken uit landen die na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie tot het bondgenootschap zijn toegetreden. Rob de Wijk en Arend Jan Boekestijn plaatsen die eis binnen een bredere Russische strategie, waarin Moskou de EU steeds nadrukkelijker als hoofdvijand beschouwt en Oekraïens EU-lidmaatschap afwijst. Tegelijkertijd probeert Brussel de toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te versnellen. EU-lidmaatschap zou daarmee een mogelijke compensatie kunnen worden voor territoriale concessies die president Zelensky uiteindelijk aan de Oekraïense bevolking moet zien uit te leggen.
Ook buiten Oekraïne verschuiven de geopolitieke verhoudingen. In Servië komt een door studenten gesteunde oppositie aan de macht, wat vragen oproept over de Russische invloed op de Balkan en de Europese koers van Belgrado. In Frankrijk presenteert Marine Le Pen zich als een nieuwe Charles de Gaulle en zet ze zich af tegen de uitgeputte Vijfde Republiek. In Brazilië bieden de overwinning van Lula en het Mercosur-verdrag Brussel nieuwe mogelijkheden tegenover de politieke stroming rond Trump en Bolsonaro. Ondertussen zetten Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof het internationale recht onder druk, zoekt Europa naar meer digitale en militaire onafhankelijkheid en lopen de spanningen in het Midden-Oosten verder op. Iran en de Houthi's spelen daarbij een belangrijke rol in de regionale machtsstrijd, de ontwikkeling van de olieprijzen en de internationale propagandaoorlog.
[Samenvatting geschreven door AI en gecontroleerd door mens]
Over de Podcast
Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk gaan onder leiding van Hugo Reitsma op zoek naar de nieuwe wereldorde. Wat betekenen oorlog, machtspolitiek en economische verschuivingen voor Europa en Nederland? In elke aflevering duiken zij in de geopolitieke actualiteit.
Genomineerd voor de Zilveren Reissmicrofoon 2026, winnaar van de Dutch Podcast Awards 2022 in de categorie Nieuws & Politiek.
Word lid van B&W Plus op boekestijnendewijk.nl (plus.bnr.nl/boekestijn-en-de-wijk)voor de zaterdag-podcast, reclamevrij luisteren, en vele extra's!
BINNENKORT WEER IN DE THEATERS! Kijk voor data en kaarten op bnr.nl/theater (messagent.fdmediagroep.nl/optiext/optiextensio…)
Reageren?
Op X: @ajboekestijn (x.com/ajboekestijn) en @robdewijk (x.com/robdewijk)
Bluesky: @hugoreitsma.bsky.social (bsky.app/profile/hugoreitsma.bsky.social)
Mail: boekestijnendewijk@bnr.nl
Over de makers:
Arend Jan Boekestijn (linkedin.com/in/arendjanboekestijn) is een Nederlands historicus en voormalig politicus. Hij studeerde geschiedenis en politieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Boekestijn is voormalig Tweede Kamerlid (tot 2009). Sinds 1989 is hij verbonden aan de vakgroep geschiedenis van de Universiteit Utrecht en sinds 2016 lid van commissie Vrede en Veiligheid van AIV.
Rob de Wijk (linkedin.com/in/rob-de-wijk-a5722110) studeerde eigentijdse geschiedenis en internationale betrekkingen, promoveerde op kernwapenstrategieën, werd hoogleraar in Leiden en richtte in 2007 het Den Haag Centrum voor Strategische Studies op.
Hugo Reitsma (linkedin.com/in/hugoreitsma) studeerde rechten en politicologie. Hij werkte eerder als politiek verslaggever en vanuit verschillende conflictgebieden. Hij is auteur van het boek ‘Boekestijn en De Wijk voorspellen de toekomst’ (november 2023).
See omnystudio.com/listener for privacy information.
Transkriptvom Podcast bereitgestellt · Zeitmarken springen hin
Blijf scherp
BNR Nieuwsradio. Boekestein in de wijk
Hugo Reitsma. Boekestein en de Wijk luisteraar. Ook zo gespannen voor de midtermverkiezing in Amerika? Pakken de democraten het hele congres? Respecteert Trump de uitslag? En wat zijn de gevolgen? Speciaal voor de leden van BMW +. Boekestein en de Wijk live. Vrijdag 6 november om 12 uur een online interactieve uitzending over... Ja, geen idee dus eigenlijk. Doe mee. Ga naar boekesteinandewijk.nl Het is maandag 26 oktober. Welkom bij Boekestein en de Wijk op zoek naar de nieuwe wereldorde. Te beginnen als altijd in Oekraïne. Oekraïne heeft de afgelopen nacht 112 van de 140 Russische drones uit de lucht geschoten en drie van de zes raketten. Onderschepping van die snellere drones gaat beter de laatste tijd. Van het weekend hebben de Russen vier
vestigingen van eenzelfde bouwmarkt gebombardeerd en een elektriciteitscentrale. Gisteren zijn Rusland ook opnieuw twee vrachtschepen op de Zwarte Zee te hebben aangevallen die onderweg waren naar Oekraïnse havens. Oekraïne heeft vannacht een grote droneaanval uitgevoerd op Voronezh. Mogelijk een petrochemische fabriek daar en een vliegtuigfabriek. Was nog niet helemaal duidelijk.
Zaterdag een petrochemische fabriek geraakt in de regio Samara. In Lipetsk sloegen Oekraïnse kruisraketten in op een fabriek die elektronica maakt voor onder meer ballistische raketten. En in Oriol zo'n soortgelijke fabriek. Volgens mij in beide gevallen... met stormshadow kruisraketten die naar ik begreep in een verse lading Oekraïne hadden bereikt en dus meteen goed in gebruik zijn genomen. Bij een Oekraïnse drone aanval op de Russische grensstad Belgorod werden drie doden en dertien gewonden gemeld in Briansk. Nog eens drie doden. Zaterdag werden slachtoffers gemeld bij Oekraïnse aanvallen op de stroom- en watervoorziening op de bezette Krim. Dat is onderdeel van een grotere campagne die Oekraïne uitvoert. Op de
grond is wat vooruitgang gemeld voor Oekraïnse zijden in het zuiden van Donetsk. Dat gaat op kleine beetjes, maar is wel een belangrijk deel eigenlijk dus ten zuiden van die gefortificeerde steden daar.
Ik denk dat je Olak Zandrivka bedoelt, Hugo. En wat daar gebeurd is inderdaad, een behoorlijke strijd vindt daar plaats. En wat het belang hiervan is, is dat als de Oekraïners oprukken, dan zijn zij in staat, als het goed is, om de Russische logistiek in de richting van die stad of dat dorp te gaan verstoeren. Dat is denk ik het belang daarvan. En dat heeft grote consequenties natuurlijk, omdat dan de Russen niet door kunnen stoten. Overigens even wat cijfers over de afgelopen week. Zelensky noemde die. 2300 drones afgevuurd op Europa. Oekraïne, 48 raketten en 1600 bommen. Dus dat is echt veel wat er op dit ogenblik gebeurt.
En de schade is gigantisch. Overigens, wat ik wel heel opmerkelijk vond, is het bericht dat de Oekraïners in staat zijn aan het front toch, ondanks de vertraging van Starlink dan wel Starshield, toch de meeste drones, inclusief de jet drones, uit luchten te halen. Dat is echt opmerkelijk. Want wat je dus ziet is dat het slagingspercentage van wat ze uit de lucht wisten te halen is gegaan van 77 naar 74 procent.
Van 77 naar
74? Ja.
Dat is
onlaag dus. Onlaag. Tijdens de Starlink of de Starshield crisis. Dat is heel erg weinig. Wij hebben ook al een keer ons verbaasd over het feit dat het niet... Dat het niet zichtbaar was aan het front. Dat Starshield is geblokkeerd. Of althans de snelheid van Starshield omlaag is gebracht. Maar dat blijkt dus inderdaad weinig effect te hebben. Het enige effect die het heeft gehad. Is dat ze nu op een andere manier proberen. Of probeerden. Om die drones uit de lucht te halen. Dat doen ze nu met F-16's.
Onder andere met air-to-air raketten. En ja, dat is wel heel erg duur, want zo'n schot kost een miljoen, terwijl ze dat dus nu doen met Starlink of Starshield en AI gefaciliteerde drones, die kosten bijna niks, die kosten 7000 euro en daarmee zijn ze dus in staat om die... die jet drones uit de lucht te halen. Dus dat is wel echt interessant wat ze aan het doen zijn, die Oekraïners. Dus je hebt alternatieven, ook al valt Starlink uit, alleen het is ontzettend kostbaar. Ik zag
vandaag gemeld dat Starlink weer volledig operationeel zou zijn. Musk heeft er, ik meen gisteren, het weekend gezegd dat En dat was kennelijk een schuldbekentenis, zo lees ik dat dan, dat dus Oekraïne was afgeschakeld omdat het voorwaarden van Starlink zou hebben geschonden. Starlink is het civiele deel en dat mag niet worden gebruikt voor dodelijke aanvallen. Ik zag een oud-minister van Defensie van Oekraïne die zei, maar dat kan überhaupt niet waar zijn omdat je met Starlink niet met bewegende terminals kan werken. Dus een terminal op een droneschroeven.
Dat moet je doen met Starshield, de militaire variant, maar die staat onder beheer van het Pentagon, niet van Elon Musk. Dus er zijn, nou ja, sowieso komt Elon Musk de laatste dagen om de andere dag weer met een nieuwe verklaring voor wat er is gebeurd. Maar er is gewoon gerotsooid
Ik bedoel, hoe je het ook wendt of verkeert, wie dat heeft gedaan, ik denk dat dat nog niet eens zo heel erg relevant is. Het is gebeurd. En de effecten, en dat vind ik echt relevant, bleken dus gewoon Eigenlijk beperkt te zijn
Nog een mooi nieuwtje over die door Rusland bezette stad Oleski. Aan de bezette kant van de Danipo in Gerson in het zuiden. Waar verhalen over gaan dat ongeveer 2000 mensen die daar nog zouden zitten. Dat die overleven door gras of kruiden, onkruid te eten. Dat die vanaf morgen hopelijk bereikt kunnen worden door hulpverleners. Misschien zelfs geëvacueerd zouden kunnen worden als er een lokaal staakt het vuren van kracht wordt tussen Oekraïne en Rusland. Dat naar wij moeten begrijpen is geregeld door Melania Trump
Ik vind het een vreemd verhaal. Melania Trump zal ongetwijfeld tot grootste dingen in staat te zijn. Maar we weten eigenlijk al vanaf midden oktober dat hierover wordt gesproken. Dat heeft de Oekraïnse ombudsman of all people ook gezegd. Maar die heeft Melania Trump nooit genoemd. De paus, die is wel regelmatig genoemd. Want die heeft ze ongeveer met Jan en alle mannen zitten bellen om dit mogelijk te maken.
Dus ja, ik heb geen idee wat hier aan de hand is uiteraard. Maar één ding is zeker, de pauze heeft zich er hopelijk meer mee bemoeid dan Melania Trump. Misschien
een vreemd geval van persoonsgewisseling tussen de pauze en Melania Trump hier. Nou ja, ze dragen allebei een jurk. Ja, dat moet het eigenlijk haast wel
zijn.
Ja. Arjan, jij had het nog iets over een FSB die zei dat zijn aanslag in Moskou was vereideld.
Ja. Even kijken, hier is het. FSB claimt een sabotage bij Moskou te hebben voorkomen. Russische Veiligheidsdienst FNC maakt maandag bekend... twee mannen uit de zuidelijke Caucasus te hebben gearresteerd. Volgens de FSB waren zij van plan met explosieve FPV-drones... een onderdeel van de Moskouse raketsverdediging... en elektriciteitsinfrastructuur aan te vallen.
En de FSB beschuldigt de Oekraïnse geheimbedienst... SPU van het organiseren van de operatie. Oekraïne heeft niet gereageerd. En er is ook geen onafhankelijke bevestiging... van de Russische beschuldigingen.
Nee, je weet
het niet met
die ruimte. Maar goed. Interessant. In november zou er volgens Zelensky... weer een gesprek moeten worden gehouden... tussen Rusland, Oekraïne en de VS. Ik zag de Britse kant... de Telegraph... die schreef dat Poetin daarbij... ook weer aan de orde wilde stellen... dat... NAVO soldaten weg moeten uit de landen die na de val van de Sovjetunie zijn toegetreden. Die eisen die voorafgaand aan de oorlog in Oekraïne de grootschalige invasie al stelden.
Dat klopt ook wel met wat Ushakov heeft gezegd. Ushakov is het hulpje op buitenlandse gebied van het Kremlin. Die heeft gezegd we moeten gaan praten over het veiligheidssysteem in Europa. En het interessante is, Lenske heeft gezegd, als het over Europese veiligheid gaat en over zaken die te maken hebben met territorium, met het opgeven van gebied, dat is scherfzaggen.
Dus daar gaan de technische comité's niet over. Je kunt alleen maar over dat veiligheidssysteem praten als ook de Europese Unie aan tafel zit. Dus kijk, je moet even je realiseren wat hier aan de hand is. Dus de Russen, die hebben het gevoel dat de steun aan Oekraïne, die al stamt van voor de oorlog, en waarmede ook deze oorlog is begonnen in de ogen van Russen, dat dat te maken heeft met het hertekenen van het veiligheidssysteem in Europa door Europa zelf. Dus door de Europese Unie en door de Europese landen. Dat is belangrijk om dat eventjes in het achterhoofd te houden van wat hier aan de hand is. En dat betekent dus ook dat de hele discussie Na Trump zijn herverkiezing verschoven is van Amerika als
een grote vijand naar de Europese landen. We hebben dat al heel vaak gememoreerd. Maar die Europese landen worden er dan van verdacht... om het hele veiligheidssysteem in Europa te willen hertekenen... door de uitbreiding van de NAVO en de Europese Unie met bijvoorbeeld Oekraïne. Nou, dat is iets wat onverteerbaar is voor de Russen en waar ze zich tegen willen kanten. Dat is eigenlijk wat er feitelijk aan de hand is en daarom zal het heel hoog op de agenda komen te staan. Dus dit is echt een oorlog die de Russen op dit ogenblik voeren, niet alleen tegen Oekraïne, maar feitelijk ook tegen de
overige Europese landen. En wat die trilaterale bespreking van 4 november betreft, met Oekraïne en de VS en Rusland natuurlijk, In het kader daarvan heeft Zelensky gezegd, ja ik ben nog steeds bereid aanval op Russische afinaderijen te stoppen. Mits Rusland zijn aanval op de Oekraïnse energievoorziening staakt. Heeft dus weer herhaald. En dat komt natuurlijk omdat hij vraagt nog steeds worsten om Patriot onderscheppingsraketten. Dus hij moet het wel zeggen.
Maar daar komt natuurlijk niks van terecht
Maar goed, wat hier dus weer gebeurt, dat zijn technische besprekingen. waarbij het eigenlijk gaat denk ik ook over de voorwaarden en raamwerk voor wat er allemaal besloten zal moeten worden op termijn. Dus daar zijn we nog steeds niet uit, terwijl natuurlijk al die lijstjes, die liggen er al vanaf het begin van de oorlog, van waar je allemaal naar zou moeten kijken. Inclusief bijvoorbeeld de maximumaantal troepen die Oekraïne mag houden. En daarvan heeft Slenske ook gezegd van, daar gaan we echt niet over praten, daar ga ik over.
Een belangrijk besluit aan de Europese kant dat genomen zou moeten worden is iets over de Oekraïense EU-toetreding. En daar worden wel stapjes in gezet, nog steeds. Ja, ze hebben nieuwe
hoofdstukken geopend. En ja, het gaat dan over mededinking, het gaat over de gemeenschappelijke markt. Ook de veiligheidsdemensie komt aan de orde. Het is duidelijk dat de EU dat eigenlijk wil versnellen. Vanaf 13 oktober is het dus al aan de gaten. Onhandig hoofdstuk interne markt, concurrentieverwogen en economische ontwikkelingen.
De Europese Commissie wil dat voortzetten. Maar ja, dan moet wel Oekraïne dus ook nog meer doen op het gebied van de hervormingen van de rechtsstaat, corruptiebestrijding en de economie. In
zekere zin is het dus een race tegen de klok. Want als het inderdaad klopt wat ik zeg, dat die veiligheidsordening van Europa centraal moet gaan staan... in de toekomstige onderhandelingen. Of althans één van de punten die centraal staat. De andere is natuurlijk opgeven van gebied. Ja, dan kom je dus in een situatie terecht... waarbij er een soort race tegen de klok wordt te houden... van is de Europese Unie in staat... om heel snel een perspectief op toetreding te bieden... voordat het komt tot daadwerkelijke onderhandelingen over een veiligheidsordening in Europa. Dus het wordt heel erg interessant wat hier dus nu gaat gebeuren. En ik moest ook even denken aan de opmerking die Paul Scheffer afgelopen zaterdag maakte
in onze podcast Ambel Uitzending. Die zei van Zelensky, de president, die moet toch iets doen. Kunnen hebben of kunnen presenteren aan de bevolking. Om te ervaardigen dat het gebied wordt opgeheven. En dat zou wel eens een keer EU-lipmaatschap kunnen zijn. Ik denk dat dat klopt. Volgens mij hebben we dat zelf ook wel eens een keer gesuggereerd. Maar ik denk dat dat klopt. En dat blijkt ook wel uit wat ik nu heb gezegd. Op grond van de bewegingen die op dit ogenblik gaande zijn. Ja
Gesproken van centraal-Europese landen die je er misschien op een gegeven moment toch bij wil of moet hebben voor veiligheidsbelangen, is het interessant om eens eventjes de blik te wenden naar Servië. Want daar is een lastpost ineens het veld geruimd door een opstand van studenten. Het ging allemaal eigenlijk om corruptie, waar veel mensen tegen te hoop liepen en waar Alexander Vucic nu het slachtoffer van is geworden.
De Servische president Alexander Futsch leed dus een grotere verkiezingsnederlaag. Dat is duidelijk. En door de studentengesteunde oppositie behaalde een parlementaire meerderheid. Futsch erkende zijn nederlaag. Europese leiders verwelkomden de uitslag natuurlijk. Servië heeft onder Futsch heel nauw betrekking met Rusland onderhouden. Daar hebben we vaak over gesproken. En Brussel ziet natuurlijk die nieuwe mogelijkheid om Servië dichter bij de EU te brengen. Dit zou op termijn gevolgen kunnen hebben voor de Russische invloed op Balkan, maar dat is ook onzeker.
Want de nieuwe politieke leiders sluiten zich niet
zeker af Ik heb er ook naar zitten kijken van hoe kijken die daar dan tegenaan. Maar nou ja, eigenlijk vrij Servisch. Servië is natuurlijk gewoon nauw verbonden met Rusland. En ze voelen zich nauw verbonden met Kosovo.
En ze voelen zich niet heel nauw
verbonden met Brussel. En dat is niet alsof dat nauw ineens zal veranderen
Hun campagne ging vooral om corruptiebestrijding en democratische hervormingen. Niet zozeer dat ze zich willen aansluiten bij de Europese sanctiepolitiek ten aanzien van Rusland.
Bij die voetjes
ik
heb een maand allemaal aan meegemaakt. Jongens, die man was echt wel raar hoor. Om het
maar
eufemistisch te zeggen, want... Ik herinner me nog heel goed, volgens mij was dat in Praag, dat Voetsies er was en dat hij dan ging zitten en zei van ja, jullie vinden me natuurlijk allemaal heel raar. En jullie vinden mij een leider waar je helemaal niks mee kan. Hij zegt, nee, dat klopt ook wel. En toen begon iedereen te klappen natuurlijk.
En hij
zegt,
maar ik kom alleen maar voor mijn eigen land op en van onze eigen waarde. En voor de rest interesseert het me helemaal niks wat jullie van me denken. En nou, die man is nu weg. Ik vond het zo onwaarschijnlijk naar een man. Een aantal maal heb ik hem meegemaakt en ik vond het echt, nou, oké. Dus ik denk nou, hé, die
is weg. Ik las ook wel de speculatie van, ze kunnen ook niet anders, die studentenbeweging. Want ze zouden nooit verkozen worden als ze hier ineens een hele andere lijn in zouden voeren. In die zin lijkt het een beetje op Magyar in Hongarije. die zich ook nationalistisch opstelt, maar gewoon ietsje minder als voetveeg van Poetin. En dus ik denk dat het per saldo waarschijnlijk toch positief zal uitpakken voor Europa en negatief voor Rusland. Maar dat moeten we nog even zien
Elke leiderschapswisseling biedt kansen om de zaken op een nieuwe leeshoes te groeien. En nieuwe leiders zijn ook vaak heel erg onervaren. En die komen dan te staan tegenover de ervaren leiders van Europa. En zeker van de commissie, zo van de leien. Dan moet je wel uit het goede hout gesneden zijn om je daartegen te kunnen verzetten. Dus je zit direct op afstand. En dat geldt zeker voor die studenten. Die dus een of andere, wat is het, geloof ik een internist of zo naar voren hebben geschoven.
Die nou in één klap misschien wel de premier moet worden van Servië. Ja, die weet natuurlijk wat doet er nog blazen
Hé, hebben jullie gezien tot welk ambt Victor Orban mogelijk wordt geroepen? Trump
heeft
hem voorgesteld als SG van de VN, toch?
Ja. Ja, waarom eigenlijk ook niet, hè? Hij is beschikbaar, denk ik. Ik denk niet dat hij heel veel kans maakt. Het verhaal was dat hij dus voor
Rusland en China... eigenlijk ook een best goede kandidaat zou kunnen zijn. Daar heeft hij goede relaties mee. En natuurlijk met MAGA. Ik denk
dat... Nou, je moet het niet onderschatten
Afrika?
Je moet het niet onderschatten. Want als het dus inderdaad zo is dat de Russen en de Chinezen dit gaan steunen... en die kans is denk ik vrij groot... Nou ja, dat is natuurlijk wel het einde van de Verenigde Naties. Als dit gaat gebeuren op deze manier. Althans, van de Veiligheidsraad
Ja, maar volgens mij moet de Veiligheidsraad gewoon zo'n voordracht goedkeuren. Dus Frankrijk en Engeland kunnen een veto aansluiten. Ja, die vetoen dat. Dat zou je dan wel een beetje verwachten. Hé, we hebben nog een hoop andere verkiezingen gehad. Bulgarije
Er werd een presidentsverkiezing gehouden in Bulgarije. Zondag. En er komt een tweede ronde, want het was nog niet duidelijk. Er is een pro-Europese Andrei Kurov, die steunt militaire hulp aan Oekraïne. En de zittende president, Ileana Jotova, die wil graag meer dialoog met Moskou en verzet zich ook tegen militaire steun aan Kiev. Het is onbeslist en er komt gewoon een tweede verkiezingsronde.
Ja, maar het is wel opmerkelijk dat die pro-Europese kandidaat zo gewonnen heeft. Of althans zo goed gescoord heeft. Lackert zou zeggen, hij heeft niet gewonnen. Dat was niet verwacht eerlijk gezegd, toch Arjan? Nee, dat was niet verwacht.
Bulgarije is toch traditioneel ook een land met nog steeds sterke banden met Moskaal. Even iets tussendoor
Welkom terug. Als je dan naar Frankrijk kijkt, als we toch even in Europa blijven, dan zie je gek genoeg dat door die opstanden van en die rellen van de afgelopen weken, Er is toch weinig veranderd in het politieke landschap. In ieder geval de gematende kandidaten die zijn verder achteruit gekacheld, waaronder Édouard Philippe. En de flanken die hebben de wind in de zeilen gekregen. Nou, Mélenchon dus ultralinks. wat minder dan ultrarechts, namelijk Le Pen. Ja, die staat echt opeens aan mijn hoogte, mag je wel zeggen. Met iets van, hij heeft ongeveer twee keer zoveel stemmen in de polls als de nummer twee
Ja, en wat ik zo interessant vind is dat... Marine Le Pen die werpt zich nu op als een soort nieuwe de Gaulle, die orde gaat brengen, net als in de, weet je wel, in, wat was het, 58, 59. En ze heeft ook tussen het land toegesproken. Vlak voor dat Macron dus op alle zenders het volk toesprak en dat zij dus de vrouw was die orde op zaken zou kunnen stellen Maar orde op zaken op welk
gebied dan? Op het gebied van de nationale veiligheid? Dat wil ik
best
geloven, want dan stuur je gewoon die zender Marie erop af en het leger en weet ik veel wat Maar orde op zaken stellen economisch, dat lijkt me met een schuld van 3,5 biljoen euro toch tamelijk lastig
Zeker met haar ideeën daarover hè? Maar ze speelt dus wel de goalkaart. En wie weet dat die goaldocumentaire of die film, die twee delen, zijn waanzinnig populair in Frankrijk. En men denkt dus dat het een met het ander samenhangt.
Nou, ik denk echt, sluit zo een hand, dat dit is toch de vijfde republiek die we in Frankrijk hebben. Dat die gewoon te dood is opgeschreven. Dat er gewoon een nieuwe republiek moet komen. Dus dat betekent dat het politieke systeem compleet op de schop moet gaan. En... Nou ja, als je ziet hoe het er in Frankrijk daartoe gaat...
dan heeft dus werkelijk niemand in Frankrijk, althans 90% niet... het idee dat zij enige verantwoordelijkheid hebben over wat er aan de hand is.
En
dat ze er ook verder niks aan kunnen doen. Dus ik denk dat het hele systeem zal moeten gaan veranderen... waarbij je dus ook veel meer verantwoordelijkheid, net zoals in Nederland, bij de burger neerzet. En ja, of dat gaat gebeuren, dat weet ik niet. Dat
is niet heel Frans, denk ik. Nee, als dus
het Franse systeem blijft zoals hij is... eigenlijk een hierarchisch top-down systeem... waarbij ook de departementen feitelijk... de vertegenwoordiger zijn van de president van Parijs. Op die manier gaat het natuurlijk nooit lukken. Je kunt dus helemaal niks doen in Frankrijk. Die schoolprotesten, ik heb daar de afgelopen weken... weer wat meer over kunnen horen in Frankrijk. Het is echt onvoorstelbaar.
Dus de klaslokalen die er niet uitzien... ik heb laatst ook nog eventjes... Toch maar eens even weer naar binnen gekeken bij wat scholen. Nou, het is echt verschrikkelijk. Daar wil je gewoon niet zitten. Kijk, op het platteland zie je dus dat die scholen zijn ver weg. En veel kinderen moeten dus in de internaten zitten.
Nou,
het internaat bij ons in de omgeving, dat heeft geen verwarming. Want dan kunnen ze niet betalen. Dus ik bedoel, dit is echt een totaal failliet systeem.
Wauw. om het lijstje verkiezingen af te maken... en misschien nog eventjes afzwaaien naar Brazilië?
Ja. Tja, Lula heeft het toch weer voor elkaar, hè? Ja. En dat is belangrijk voor de wereldorde... omdat dus Mercosur dan dus doorgaat. Want Bolsonaro zou dat misschien wel weer hebben afgeschaft. Mercosur
helpt me nog even. Was handelsverdrag met Europa? Ja, dat heeft dus
niks met de wereldorde te maken... maar meer met de relatie met Europa. Denk ik daar, Jan. Want daar is natuurlijk jaren over onderhandeld. En wanneer was dat? Vorig jaar is geloof ik dat verdrag gesloten. Ook onder druk van Trump. Want Trump heeft natuurlijk ervoor gezorgd dat een hele hoop van die handelsverdragen werden afgesloten. En dat was onmogelijk geweest onder Bolsonaro. Of de vader Bolsonaro die een staatsgreep heeft willen plegen. En nu zie je dus dat die... Ja, dat de Europese Unie hier natuurlijk ontzettend blij mee moet zijn.
Want zo'n Bolsonaro is bij kans even erg als zijn vader
Ja, en een enorme tegenvaller voor Trump natuurlijk. Bolsonaro is echt een Trumpist. En Trump wil dat half rond graag als het zijne zien.
Ja, dat lukt dus niet. Hij heeft behoorlijk gewonnen hoor. Want veel meer dan... Volgens mij vier jaar geleden. Lula heeft iets van 51,8% gekregen. En Bolsonaro 48,2%. Dat is echt heel erg opmerkelijk. Het zijn nog wel kleine verschillen. Dan zie je dus ook hoe ongelooflijk gepolariseerd dat land is.
Maar het is toch maar wel gebeurd. Dus ik denk dat ze in Brussel, maar ook moeten wij in Europa... in de algemene zin toch wat beter slapen nu dit is gebeurd. Omdat het gewoon toch betekent dat we goed door één deur kunnen blijven gaan... Met dit land.
Heel
belangrijk ook op landbouwgebied
Nog een ander leuk, eigenlijk wel goed nieuwtje voor Europa... was dat het internationaal strafhof... ondanks die sancties die volgens Rubio het strafhof steen voor steen moeten afbreken... gewoon nog gebruik kan maken van de diensten van Amerikaanse techbedrijven... Google of Microsoft of je noemt het maar op. Die hebben namelijk een uitzondering gekregen... De speculatie was, ik was in de Volkskrant vanochtend, die haalde iemand aan die zei van ja, dit is waarschijnlijk dus het resultaat van een lobby van die techbedrijven bij Washington. Van ja, als onze klanten zien dat onze diensten zomaar op politieke redenen kunnen worden gecanceld, dan worden we vanzelf gecanceld door onze klanten. Ja,
dat is ook
zo. Ik denk
dat dat het hele punt is. Ja. Het is trouwens toch al niet meer te stoppen hoor. Want als je ziet wat er allemaal gebeurt op dit ogenblik in Europa. Zelfs op ruimtevaartengebied gaat men nu nadenken over een inhalsslag inclusief mensen de ruimte inbrengen. En een missie naar de maan. Het is echt ongelooflijk wat er op dit ogenblik gebeurt.
Maar ik denk dat de schade die Trump heeft aangericht... En het wantrouwen wat er is over het bestendigen van de Amerikaanse digitale diensten. Dat het zo groot is dat je dus nu ziet dat er in Europa hele grote stappen worden gezet
Ja, net zoals bij de wapenindustrie. En ik denk
inderdaad dat wanneer de zaak was afgesloten. Bijvoorbeeld Google of wie dan ook van het internationale strafopdracht was nog veel harder gegaan. Maar ik ben nu heel benieuwd wat er met ABN AMRO gaat gebeuren. Want ABN AMRO is de bank die bezig is om de financiële transacties voor het strafhof te faciliteren.
Ja, die hebben denk ik dus geen dispensatie. Dat zijn puur die Amerikaanse bedrijven
die
uitgezonderd zijn
Dat betekent dus dat Europa veel machtiger is dan je op het eerste gezicht zou denken. Dat is ook zo,
Arie Jan. Alleen
we
moeten die macht leren gebruiken.
Ja, maar ze kunnen ons als klanten niet kwijt. Nee, natuurlijk niet. Dat geldt ook voor China. Ja. Laten we naar het
Midden-Oosten. Zeg het maar. Trump zei zondag... Trump zegt elke dag wat anders. Hij overweegt nieuwe aanvallen op Iran. De CENTCOM heeft de plannen klaar. De nieuwe aanval zal mogelijk na de Amerikaanse tussentijdsverkiezingen van 3 november plaatsvinden. Maar hij heeft nog geen definitieve beslissing genomen... Hij is heel duidelijk bezig met militaire dreiging... in de hoop dat Iran concessies gaat doen aan de onderhandelingstafel.
Het zou een dreiging richting Amerikaanse diplomaten zijn... die het weer op scherp heeft gesteld.
Ja, dat is uitgelekt na een briefing... die het hoofd van de Nationale Inlichtingendienst heeft... diensten heeft gegeven aan een aantal congresleden. En daaruit is gebleken, maar de details ontbreken... Dat een elite unit 840 uit Iran. Die zich al bezighoudt overal in de wereld met kidnaps en moordpartijen. Dat die dat nu ook zou willen doen tegen bijvoorbeeld Amerikaanse ambassadeurs in het Midden-Oosten. En Amerikaanse functionaris in de Verenigde Staten zelf. Op zich ligt het wel voor de hand dat Iran dat zou gaan doen. Want dit is een typische voorstelling van de Aziatische oorlogsvoering. En daar valt ook heel moeilijk wat tegen te doen hoor
Het mist zijn uitwerking allemaal niet op de energieprijzen. Olie vanochtend zag ik 114 dollar per vat. Dat is veel. De Europese gasprijs is weer verder gestegen. 97 euro per megawattuur. Dat was begin deze maand nog 75 euro. En voor het uitbreken van de Iranoorlog 32 euro. Dat is een hoge prijs die hier in Europa dus wordt betaald voor Trumps stupiditeit. Hoe gaat het met de hoedjes?
Nu vallen Saoedi-Arabië nog een keer aan. Doelwit waren de pompstations van de Oost-West-oliepijpleiding. Nog een keer een aanval op King Khalid International Airport bij Riyadh. Saoedi-Arabië meldde ook nog een onderschepte raket. En de Saoedische coalitie zelf voerde vergeldingsaanvallen uit op Houthi-doelen in Jemen. En overigens, vandaag komen dus vertegenwoordigers van Saoedi-Arabië, Turkije en Pakistan... In overleg met de Iraanse regering. Saudi-Arabië heeft heel veel baat bij stabiliteit. Het is natuurlijk ontzettend bang. Dat als Trump en Netanyahu weer zouden gaan aanvallen. Dat Iran dan de olieinstallaties van Saudi-Arabië aanvalt.
Dus die proberen te praten met Iran. Het is puin op. Daar komt het gewoon op neer.
Thaïs. Geel omzingeld. Het wordt keihard geknokt. Het regeringsleger probeert... er doorheen te breken. Maar probeert er doorheen te breken op een kant waar dat niet zo heel veel effect heeft. Als ze wat zouden willen, dan zouden ze moeten proberen om de route naar Aden weer open te krijgen. Want dan kan je dus die stad bevoorraden. En dat lukt dus gewoon niet. Dus dat ziet er niet best uit voor de inwoners van Thaïs.
De Epstein-files hebben het Midden-Oosten bereikt. Ja, die hoeties
Ik bedoel, militair doen ze dat heel erg goed met steun van Iran. Ik bedoel, heel erg goed wil dus niet zeggen dat ik daar heel blij mee ben. Want het zet het hele Midden-Oosten gewoon op zijn kop en er is een nieuwe oorlog ontstaan. En het jaagt alleen maar de prijzen van de energie omhoog. Maar die Epstein-files weten ze nu ook ontzettend goed door zich te gebruiken.
Door die onderdeel te maken van een propagandeoorlog in de richting van Saoedi-Arabië. Dus wat er is gebeurd, is dat uit die Epstein-files zou blijken dat de... het koninklijk huis van Saoedi-Arabië... tapijten... die in heiligdommen hingen... in Mekka... zou hebben verscheept... naar een Epstein-eiland... en... Dat is bekend geworden door die Epstein-fels. Nou, ik kan het niet controleren of het waar is, maar dat doet er eigenlijk niet toe.
Het wordt dus nu door de Houthis gebruikt, dit, om volop de propaganda-oorlog te voeren in de richting van Saudi-Arabië en met name in de richting van het Koninklijk Huis.
En dat
schijnt zijn effect niet te missen. Nee, dat kan ik me voorstellen. Ja, want daarmee wordt dus in één klap duidelijk gemaakt dat de... Koninklijke familie zelf. Eigenlijk de islamitische waarden. Aan het verkwanselen
is. Je moet het zo zien. Met name ook de moslimbroederschap. Die vinden al die golfmonarchieën. Maar niks. Want dat zijn niet echte moslims. Dus dit zou dan ook weer bewijzen. Dat het Saudische koningshuis is decadent. En die loopt gewoon die heiligdommen te verkwanselen. Aan een vreselijke man als Epstein.
Het is allemaal heel listig. Opgezet.
Ja geweldig. Door naar de Verenigde Staten zelf. Wat is daar weer voor gekkigheid allemaal aan de hand? Dat is
heel veel, maar ik zal het maar beperken. Trump had een grotere verkiezingsbijeenkomst in Port Huron in Michigan. En daar is, zoals jullie weten, de Abdul El-Sayed, de democratische kandidaat voor de Senaat. Die gooit hoge
ogen,
hè? Ja, en dus Trump die zegt dan dat hij een jihadist is en hij is lid van de Moslim Broederschap, hè? Ja. Nou, dat wordt allemaal ontkend dat dat zo is. En zelfs een bondgenoot van Trump, die een moslim is, Bishara Baba, die veroordeelde de uitspraak als racistisch. Maar dat heeft het allemaal niet voorkomen. Nou, wat hebben we nog meer? Oh ja, dan gaat het over de hoge olieprijzen. En dan zegt Trump gewoon van we are making a freaking fortune. Hij bedoelt dus dat de Amerikaanse oliemaatschappijen heel veel geld hier verdienen.
Maar als je zelf dus benzine in je auto moet stoppen of in je vrachtwagen, dan is het wat minder gunstig natuurlijk.
Ja, hij haalde even wat dingen door elkaar, zoals dat wel eens gebeurt
Nog een laatste dingetje over de katholieke bischoppen. Die waren bij Trump langs gegaan en Die hebben daar gebeden met de president. Voor een betere wereld. Voor de toekomst van de wereld. Vervolgens heeft het Witte Uist dat gepubliceerd. Al die beelden waarop ze samen met Trump bidden. En daar zijn ze ontzettend kwaad over. Want ze willen niet dat hun aanwezigheid politiek wordt gebruikt. Voor de verkiezingen. Dat moet je
niet doen. Alaska. Ja. Dat is ook wel heel interessant. Kijk. Die Trump, daarvan is bekend dat hij die verkiezingen zo wil manipuleren dat er een uitslag komt die hij wil. Dus wat hij nu doet, het is ook allemaal wel creatief, moet ik zeggen, wat er allemaal wordt bedacht in het Witte Huis, is dat hij heeft gezegd van als in Alaska de winst of het verlies, moet ik dan in dit geval zeggen, van de Republikeinse senator Sullivan zo klein is dat het moeilijk te beoordelen is... dan moet op voorhand het Justice Department... de verkiezingen ongelden verklaren. Of een hertelling of wat dan ook moet afkondigen. Dat is heel erg opmerkelijk. En de reden is dat er aan de democratische kant ook een Sullivan zit. En dat is een oud-onderwijzer.
Dat is onafhankelijk, hè? Dat is een independent
Ja, en daar wordt wat gezegd door Trump. Ja, nee... gaan mensen per ongeluk stemmen op Sullivan de onderwijzer. En dat kan eigenlijk toch helemaal niet. Maar de Hoge Raad heeft bepaald dat die Sullivan de onderwijzer best wel op de lijst mag komen te staan
Het is een Dan S. Sullivan en je hebt een Dan J. Sullivan. En dat is inderdaad wel een klein beetje verwarrend.
Ja, nou en? Ik bedoel, dat maakt toch verder niet uit. Er zijn toch wel meer mensen met dezelfde naam die op een lijst staan. Maar hier wordt er dus gewoon misbruik van gemaakt om te zeggen van ja, dan gaan de mensen op de verkeerde stem
Oh, dat wordt nog wat jongens. Die verkiezingen op 3 november, wat ook nog wat wordt, dat is ook de première van onze theatertour. Oh ja. Dus het wordt een leuke avond waar alles bij elkaar komt. In Delft is dat. Dat is dus al over een week.
Echt
waar?
Die is
uitverkocht. Daar kunnen mensen niet heen. Ik zag wel, de volgende is 9 november Markant Theater Maashorst in Uden. 16 november Schouwburg de Kring in Roosendaal. Daar zijn er ook van nog kaarten. Andere data en plaatsen moet je even kijken op bnr.nl slash theater. Sommige gaan heel hard. Dat gaat wel hard. Het gaat over een wereld zonder regels.
Dus dat wordt een woeste avond, denk ik, in die theaters. Een grote chaos wordt het. Een
doldwaag spektakel.
Ons kennende hoeven
daar niet al te veel voor te doen,
mensen. Nee, daar ben
ik ook bang voor
Dus ik hoop jullie daar weer allemaal te zien. Het is altijd geweldig onze luisteraars in levende lijven te ontmoeten. Dank je er wel weer voor vandaag. Tot
morgen. Tot morgen.